Lòng tự trọng là một trong những phẩm chất tốt đẹp của con người. Đó là luôn chú ý giữ gìn phẩm giá, nhân cách của mình dù ở bất cứ hoàn cảnh nào. Người có lòng tự trọng là người có đạo đức, có thiên lương, có tư tưởng nhân nghĩa, không bao giờ làm điều xấu, việc ác.Không hạ mình cho trước những tiền tài hay danh vọng.Xưa nay, trong các gia đình sống có nền nếp, các bậc ông bà, cha mẹ thường khuyên dạy con cháu phải có lòng tự trọng: “Giấy rách phải giữ lấy lề”, “Ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, “Miếng ăn quá khẩu thành tàn”... Có cụ bà gia đình gia giáo dạy con: “Làm bất cứ công việc gì và dù ở đâu, ngay cả những khi chỉ có một mình, cũng phải nghĩ rằng luôn luôn có quỷ thần hai vai chứng giám”.
Có thể nêu ra rất nhiều biểu hiện của lòng tự trọng: Không tham tiền bạc, của cải bất chính; Nhặt được của rơi, trả lại người mất, ăn nói và trang phục lịch sự, khiêm nhường; không buôn gian bán lậu, không tăng giá vô tội vạ để bóp hầu bóp cổ đồng bào của mình... Người có lòng tự trọng biết xấu hổ khi lỡ xảy ra điều gì sai trái và có ý thức sửa chữa đến cùng. Nói rộng ra, người có lòng tự trọng cũng không bao giờ mua chức, bán danh hoặc luồn cúi trước uy quyền để cầu cạnh, tư lợi.
- Tự trọng là một đặc điểm tâm lí nổi bật trong tính cách của con người . Đó là việc tự ý thức về bản thân, không bao giờ bị khuất phục trước cường quyền bạo lực (uy vủ bất năng khuất) . Đó là lòng tự nhủ không để người khác coi thường mình dẫu lâm vào mọi hoàn cảnh khó khăn, cực nhục.
Lòng tự trọng khiến ông cha ta xưa luôn giữ được phẩm cách, biết coi thường mọi “bả” vinh hoa phú quý, không cam tâm làm những điều hèn hạ, bất lương, chỉ cốt mưu cầu lợi ích riêng. Ta từng thấy triều đại phong kiến nào cũng có những ông quan liêm chính, sẵn sàng lui về ở ẩn, quay lưng, bất hợp tác khi thấy tập đoàn thống trị thối nát, nhiễu nhương luôn chà đạp lên người dân lương thiện. Lui về chốn điền viên (giống như ngày nay gọi là về hưu hoặc nghỉ chế độ…), tức là khước từ danh, lợi, quyền, thế nhưng bảo toàn được danh dự. Không đồng lõa với triều đình tha hoá, những vị quan này phải có lòng tự trọng rất cao, nên đã được thiên hạ nể phục mà Nguyễn Trãi là một đại thần tiêu biểu nhất. Người ta nói vị danh nhân văn hoá này là kết tinh những phẩm chất truyền thống tốt đẹp nhất của người Việt, trong đó có điểm nổi bật là lòng tự trọng. Tại khắp các làng quê Việt Nam xưa luôn có những ông đồ (người có học, giỏi chữ, làm nghề dạy học) đã khước từ mọi sự mời mọc hợp tác của đám hào lý địa phương mà chỉ sống bằng nghề gõ đầu trẻ. Họ hành xử vậy, tuy cuộc sống có đạm bạc nhưng bảo toàn được nhân cách, được sống thanh thản giữa tình cảm quý trọng của bà con làng xóm. Đó chính là vì lòng tự trọng .
Tuy nhiên, chớ lầm lẫn tự trọng và tự ái. Tự trọng thì đáng duy trì, phát huy như đã nói. Nhưng tự ái là một tính dở, khiến con người ta luôn bảo thủ, chỉ thấy mình mà không thấy người, dễ trở nên ích kỷ, không có khả năng tự hoàn thiện để tiến bộ trong cuộc sống. Tiếc rằng trong xã hội vẫn còn không ít người có lòng tự ái cao, đã hạn chế nhiều những thành công có thể đóng góp được cho xã hội.
