Tiền.

Rất nhiều người nói: “Tiền là tiên là phật, là sức bật của tuổi trẻ, là sức khỏe của tuổi già, là cái đà của danh vọng…”

Đúng vậy , ai trong chúng ta cũng cần tiền. Cần tiền để ăn uống. Cần tiền để cất nhà. Cần tiền để mua sắm. Cần tiền để du lịch, thư giãn và giải trí. Cần tiền để học tập. Cần tiền để trị bệnh v.v.. Thật vậy, tiền gắn liền với nhu cầu sinh tồn của con người. Vì thế, ai cũng vất vả lao động để kiếm tiền. Có người nhiều tiền. Có người ít tiền. Và cũng có người đôi khi không có đồng xu nào dính túi. Người có nhiều tiền cuộc sống sẽ dư dật và thoải mái. Người có ít tiền hay không có tiền phải sống vất vả khổ cực. Tuy nhiên, tiền có phải là tất cả? Có nhiều tiền cũng đồng nghĩa với có hạnh phúc chăng? Vậy phải nhận ra giá trị và sử dụng tiền như thế nào để cuộc đời chúng ta thật sự có ý nghĩa?

 Cuộc đời có 4 chữ T là Tình, Tiền, Tội, Tù.  Bốn chữ T này hầu như ai cũng “dính”, không T này thì T kia, hoặc cả hai.

Tiền giải quyết nhu cầu vật chất và tinh thần

Tiền có phải là tất cả? Một người  đã cảm nhận thế này: “Tiền? Mọi người đều nói tiền không phải là tất cả. Vì nó không thể mua được mọi thứ như  sức khoẻ, hạnh phúc... Tuy nhiên, điều gì cũng có mặt trái của nó, "tiền không phải là tất cả" chỉ là những ý nghĩ của những người khá, đủ ăn đủ mặc... Còn đối với người nghèo và thậm chí người giàu, tiền có lẽ là đích sống của họ, vì đây là một cuộc sống đầy lo toan tính toán, có tiền mới có thể sống được.” Thật vậy, ai cũng cần tiền, nhất là những người nghèo, những người đang thất nghiệp. Nhịp sống bận rộn và hối hả cho ta thấy điều đó. Phần đông  ai cũng tranh thủ thức dậy sớm để đi làm. Đi sớm về trễ vì kế sinh nhai. Tất cả đều muốn kiếm tiền để đảm bảo cuộc sống bản thân và gia đình.

Tiền có phải là tất cả? “Một gia đình có hai người con, một giàu, một nghèo. Người con nghèo không có tiền mua thuốc cho cha mẹ uống nhưng người giàu lại mua và quan tâm bằng vật chất, và khi có nhiều tiền, sẽ có cuộc sống tốt hơn. Và nếu có nhiều rồi, không phải lo âu về vật chất, lúc đó, tinh thần thoải mái và... nhưng tiền không mua được sự bất tử. Đó chính là hạn chế của tiền.”

Tóm lại, tiền không là tất cả nhưng ai cũng cần tiền. Tiền có giá trị đối với cuộc sống con người. Nhưng không có tiền là không có tất  cả.

Vì tiền mà “vào tù ra khám”

Louisa May Alcott nói: “Tiền bạc là gốc rễ của cái ác…” Cũng vì tiền mới có tham nhũng hối lộ. Cũng vì tiền mà nhiều doanh nghiệp, công ty tuyên bố phá sản. Cũng vì tiền mà nhiều người giết người, cướp của bất chấp cả lương tri. Cũng vì tiền mà phải ngồi tù . Cũng vì tiền mà nhiều người đánh đề, cá độ bóng đá, đánh bài, đá gà đến tán gia bại sản. Vì tiền mà vợ chồng li dị, anh em ruột chém giết, xích mích nhau v.v… Quả thật, mãnh lực của đồng tiền làm băng hoại phẩm chất con người. Tiền làm phát sinh nhiều tệ nạn xã hội, nhức nhói lòng người.

Thế nên, Samuel Johnson đã trải nghiệm: “Tiền bạc và thời gian là những gánh nặng ghê gớm nhất của cuộc đời... và những kẻ bất hạnh nhất là những người sở hữu chúng nhiều hơn mình có thể sử dụng.” Thật vậy, có tiền lại muốn có thêm tiền. Không có tiền thì tìm mọi cách để có tiền. Đó là gánh nặng cuộc đời cho cả hai. Người có nhiều tiền sợ mất tiền, xài tiền phung phí và thỏa sức hưởng thụ. Người không có tiền bất chấp tất cả miễn sao có được tiền như ông bà ta có câu: “Bần cùng sinh đạo tặc.” Vậy nên, tiền không những không phải là tất cả nhưng còn là nguyên nhân của tệ nạn và cái ác. Tiền có thể mua được nhiều thứ nhưng liệu nó có mua được hạnh phúc?

Tiền không mua được hạnh phúc và rất mong manh

Ngẫm nghĩ mới thấy cuộc đời này không có gì trọn vẹn. Được cái này mất cái kia. Có nhiều tiền chưa chắc đã có được hạnh phúc.

Vì thế, Benjamin Franklin mới triết lý: “Tiền bạc chưa bao giờ và sẽ không bao giờ khiến con người hạnh phúc, trong bản chất nó không có gì có thể tạo ra hạnh phúc. Một người càng có nó nhiều bao nhiêu càng muốn nó nhiều bấy nhiêu.” Quả vậy, nhiều người giàu lại muốn giàu thêm. Nhưng ai dám chắc rằng giàu có là hạnh phúc. Nhưng cuộc đời là thế. Tiền quan trọng nhưng cũng rất mong manh. Có tiền chưa chắc đã có hạnh phúc.

Vậy thì tiền có phải là tất cả? Điều này phụ thuộc vào cảm nhận và sự chọn lựa của bạn và tôi. “Tiền là một đầy tớ tốt nhưng cũng là một ông chủ xấu.” Thế thì chúng ta nhìn tiền chỉ là phương tiện hay là mục đích của đời mình? Thật ra tiền bạc chỉ là những tờ giấy ghi những con số theo quy ước của con người, nên giá trị cũng cao hay thấp tùy đơn vị được ghi và tùy loại tiền (Bảng Anh, USD, Yen, Yuan, Mark,…). Thế nhưng nó có mãnh lực hầu như bất khả kháng. Chiến tranh xảy ra, bất công xã hội, đàn áp, bóc lột, lừa đảo, tội phạm,… cũng vì nó. Các mối quan hệ rạn nứt cũng vì nó. Ngay cả trong tình yêu, hôn nhân và gia đình cũng khó tránh khỏi tầm kiểm soát của nó. Ai gọi nó là tiền bạc thật chí lý. Tiền nó “bạc” lắm!

Tiền bạc rất cần để sinh sống, nhưng chỉ nên coi nó là phương tiện chứ đừng bao giờ coi nó là cứu cánh hoặc mục đích. Hẳn ai cũng khả dĩ chân nhận rằng “tiền bạc không thể tạo nên hạnh phúc nhưng có thể góp phần vào hạnh phúc”. Có thể hình ảnh “một túp lều tranh với hai trái tim vàng” không còn thích hợp với thời đại ngày nay, nhưng thiết nghĩ hình ảnh đó vẫn khả dĩ lý tưởng về phương diện tinh thần – nghĩa là nên xét theo nghĩa bóng hơn là nghĩa đen. Đừng lý tưởng hóa mà cũng đừng thực tế hóa.

Tiền bạc có ma lực mạnh đến nỗi người ta có thể “sẵn sàng” đổi thay tất cả: “Giàu đổi bạn, sang đổi vợ”. Do đó, sóng gió gia đình vẫn xảy ra, không rõ ràng cũng ngấm ngầm, tạo ra các mâu thuẫn và bất hòa.

Tiền bạc không là tất cả. Có tiền chưa chắc đã có hạnh phúc. Có tiền không phải là có tất cả. nhưng không có tiền thì không có tất cả