Đối với người công giáo thì mỗi năm có hai ngày dành riêng để nhớ về cội nguồn, đó là ngày mùng hai têt , ngày cầu cho ông bà cha mẹ còn sống hay đã qua đời và ngày 01/11 và kéo dài đến hết tháng 11 là ngày lễ các đẵng linh hồn dành riêng cầu cho những người đã chết. Người công giáo luôn đặt chữ hiếu làm đầu, chỉ sau thượng đế.
Đạo hiếu của công giáo thể hiện trong điều răn thứ bốn (thảo kính cha mẹ) là điều buộc phải giữ. Trong sách Huấn ca có những lời khuyên con cái có bổn phận với cha mẹ:” Con ơi, hãy săn sóc cha mẹ con, khi người đến tuổi già: Bao lâu người còn sống chớ nên làm người buồn tủi, Người có lú lẫn con cũng phải cảm thông, đừng cậy mình sung sức khoẻ mạnh mà khinh dễ người.
Thánh Phaolô cũng dạy “kẻ làm con hãy vâng lời cha mẹ vì đó là là điều phải đạo
Đặc biệt người Việt Nam ta do chịu ảnh hưởng Khổng giáo, luôn xem đạo đức, luân lý là nguyên tắc sống, coi Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín làm phương châm của con người, đặc biệt vấn đề hiếu thảo được Khổng Tử đưa lên hàng đầu, gói gọn trong câu:
Nuôi vui, ở kính, bệnh lo,
Tang thương, tế cẩn sao cho trọn nghì.
Người Việt Nam tin rằng: Ông bà cha mẹ khi chết đi thì vong hồn của họ vẫn luôn gần gũi để phù hộ cho con cháu, niềm tin tưởng đó mạnh đến nỗi trở thành một tín ngưỡng (đạo ông bà) “thờ cúng tổ tiên”, vì thế người xưa có câu:
Thà đui mà giữ đạo nhà
Còn hơn có mắt ông cha chẳng thờ.
hơn nửa nghĩ theo luật nhân quả của phật giáo thì ta thấy mình phải sống hiếu thảo để được con cái hiếu thảo lại với mình.(Hiếu thuận hườn sanh hiếu thuận tử, ngổ nghịch hườn sanh ngổ nghịch nhi) (dục tri lai thế quả kim sinh tác giả nhân).
Trong tác phẩm “Đoạn trường tân thanh” cụ Nguyễn Du đã viết:
Duyên hội ngộ, đức cù lao
Bên tình bên hiếu bên nào nặng hơn
Để lời thệ hải minh sơn
Làm con trước phải đền ơn sinh thành
Hay trong “gia huấn ca” của Nguyễn Trãi cũng nói:
Cù lao ơn đức cao dầy
Phải lo hiếu kính đêm ngày khăng khăng.
Ca dao Việt Nam cũng không thiếu những câu nói về đạo hiếu:
Công cha nghĩa mẹ cao dầy
Cưu mang trứng nước những ngày còn thơ
Nuôi con khó nhọc đến giờ
Trưởng thành con phải biết thờ song thân.
Hay:
Công cha như núi thái sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chử hiếu mới là đạo con
Chữ hiếu đã trở thành phong tục tự nhiên bắt nguồn từ đạo Khổng, ai cũng biết là lúc cha mẹ tuổi đã già thì con cái phụng dưỡng, chăm sóc để cha mẹ thảnh thơi vui sống với con cháu. Và lâu đời nung đúc thành những câu ca dao, hò, hát nghe rất cảm động:
Mỗi đêm thắp ngọn đèn trời
Cầu cho cha mẹ sống đời với con.
Còn cha còn mẹ thì hơn
Không cha không mẹ như đờn đứt dây
Đờn đứt dây còn xoay còn nối
Cha chết rồi con chịu mồ côi
Mồ côi tội lắm ai ơi
Đói no ai biết lở lời ai phân
Chiều chiều nhớ mẹ xa xưa
Miệng nhai cơm bún lưỡi lừa cá xương
Mẹ già như chuối ba hương
Như xôi nếp bột như đường mía lao.
Ngày xưa cả gia đình quanh quẩn trong làng ít khi đi xa nên có nhà được tới tam đại đồng đường, trong nhà có đủ tiếng ho của người già, tiếng khóc trẻ thơ và tiếng nói của kẻ trưởng thành. Mọi nguồn thu nhập đều do người lớn tuổi quản lý và chi xuất. Do đó người lớn đương nhiên là đầu mối quây quần của cả đại gia đình.
Ngày nay xã hội phát triển theo chiều hướng công nghiệp hoá, cái cảnh cha con cùng đứng bên bờ ruộng không còn nhiều nữa, mà đa số là thanh niên đi học nơi thành phố, đi làm theo những khu công nghiệp xa lắc, sống theo lối sống mới, bỏ lại quê nhà chỉ những người già yếu với cái suy nghĩ xưa cũ.
Có lần nói chuyện với một người bạn, tôi hỏi thăm con cái ra sao rồi thì được nghe than vãn một hồi: mấy năm trước còn đi học tuần nào nó cũng điện thoại về nhà thăm cha mẹ hai ba lần và mỗi cuộc điện thoại đều kết thúc với câu “con hết tiền”. Vợ chồng tui dù yếu ớt vẩn luôn nhịn ăn nhịn mặc dành dụm gửi cho con với mong muốn con đừng quá thua kém bạn bè cùng trang lứa. và thực sự hạnh phúc khi thấy con thành đạt, cho dù đứa con có phần phung phí cũng được. Nhưng bây giờ thành đạt rồi có khi đôi ba tháng nó chưa hỏi thăm hai cái mạng già nầy một tiếng nữa, nó bận điện thoại với bạn gái nó hơn. (nói như hờn dỗi)
Thật vậy đấy, không phải trong thâm tâm của người con không có hiếu với cha mẹ nhưng cách suy nghĩ có khác, cách thể hiện cũng khác, không giống như suy nghĩ của lớp người trước nên gây nhiều bực bội cho cả hai.
Chúng ta phải đồng ý là cách thể hiện đạo hiếu ngày nay đã thay đổi theo dòng thế sự, cộng với đạo đức xã hội suy đồi do ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dụng đang chế ngự. Mọi chuyện đã đổi khác, dù cha mẹ lúc nào cũng thương con, nhưng cách thể hiện tình thương như xưa không còn phù hợp nữa nên chẳng đem lại ấm áp trong gia đình mà có khi còn làm cho con cái thêm bực bội và cuối cùng là con cái ít hiếu thảo với cha mẹ hơn trước. Biết rằng cha mẹ luôn thương yêu đùm bọc con dù cho con cái đã thành đạt.
Có một bà mẹ bán vé số chắc chiu từng đồng lo cho đứa con gái nhỏ đi học, vì bà phải ra đi từ sớm nên dặn con bé ở nhà phải quét dọn nhà cửa và rửa chén bát, đổi lại mỗi ngày bà cho 10.000đ ăn quà lúc đi học. một hôm bà bệnh nằm ở nhà không đi bán vé số được, tiền lãi rồi tiền vốn ra đi dần, và mỗi ngày không còn cho cô bé tiền ăn quà như trước, ba ngày sau cô bé nói với mẹ “Đã ba ngày rồi mẹ không cho con tiền như vậy mẹ thiếu con 30.000đ. trong cảnh nhà túng thiếu, tiền mua thuốc còn thiếu lên thiếu xuống bà mẹ nhìn con gái mà ngấn lệ trào ra khoé mắt bà nói với cô bé .” con biết mẹ rất thương con, không có tiền cho con mẹ đã buồn lắm, bây giờ con nói thế mẹ lại càng đau lòng hơn nữa. con không đẹp bằng con nhỏ hàng xóm, con không giỏi bằng mấy bạn cùng lớp với con, mặc kệ, mẹ vẫn yêu con hơn hết, vì con là con mẹ, nếu chẳng may con có tật nguyền gì thì mẹ vẩn một lòng yêu thương con, mới có ba ngày con đã kể mẹ nợ con, con nhớ lại đi, chín tháng cưu mang, ba năm bú mớm ẵm bồng, gội đầu rửa đít lau mình mẹ có nói con nợ mẹ gì đâu, mẹ vui theo từng bước con chập chững , mẹ hạnh phúc theo tháng ngày con khôn lớn để bây giờ con nói là mẹ nợ con”.
Cha mẹ nuôi con như biển hồ lai láng
Con nuôi cha mẹ tính tháng tính ngày.
Cái cần mà tôi nói ở đây là sự quan tâm chăm sóc của con cái đối với cha mẹ mà hiện nay rất thiếu, nhưng điều đáng lo hơn là tình thương của con cái dành cho ông bà cha mẹ, nhiều người cho rằng, trách nhiệm của cha mẹ phải nuôi mình lớn lên là chuyện đương nhiên phải có, là món nợ “đồng lần” (nước mắt chảy xuôi mà). Nên không cảm thấy có trách nhiệm yêu thương cha mẹ.Ở đây tôi nói là yêu thương chớ không phải chỉ lo lắng về cái ăn cái mặc, vì nếu chỉ là chuyện ăn ngon mặc đẹp thì thực tình mà nói “con chó nhà giàu” cũng được vậy. Trong khi ở đời thì hiếu nghĩa ở cái tâm. Và tôi xin mượn lời của Đại Đức Thích Thanh Huân- trụ trì chùa Pháp Vân để làm đoạn kết của bài nầy
Chữ Hiếu thể hiện ở sự quan tâm, luôn tôn kính cha mẹ. Có thể trong lúc này bạn đang gặp khó khăn, chưa báo đáp được về mặt vật chất cho cha mẹ, nhưng nếu bạn vẫn luôn quan tâm tới cha mẹ thì vẫn không thể coi là bất hiếu. Bạn chỉ cần thể hiện là người có lý tưởng, định hướng trong cuộc sống, khiến cha mẹ yên tâm, thấy con mình đã trưởng thành tức là bạn đã có hiếu rồi.”
Thứ Tư, 30 tháng 10, 2013
Chủ Nhật, 20 tháng 10, 2013
Cám Ơn Và Xin Lỗi
Cám ơn và xin lỗi là một biểu hiện văn hóa, là thái độ văn minh, lịch sự trong quan hệ xã hội. Lời cám ơn và xin lỗi khi được nói một cách chân thành, chẳng những phản ảnh phẩm chất văn hóa mà còn làm cho mọi người xích lại gần nhau hơn.
Lời cám ơn hay lời xin lỗi không chỉ đem niềm vui tới người nhận, chúng còn giải tỏa những khúc mắc, làm dịu đi những cơn nóng giận, và con người cũng nhờ đó mà sống vị tha hơn.
Trước đây, việc nói lời cám ơn hay xin lỗi nhau là chuyện bình thường, cám ơn và xin lỗi trở thành một trong các chuẩn mực để đánh giá tư cách của một người. Tiếc rằng những năm gần đây, lời cám ơn và xin lỗi như có xu hướng giảm xuống trong giao tiếp xã hội.
Có người cho rằng, nguyên nhân của tình trạng này là do sự lỏng lẻo của chuẩn mực ứng xử, cũng có người cho rằng, đời sống công nghiệp hóa làm con người thay đổi, hay do bản tính của con người không quen với hai từ cám ơn và xin lỗi,...
Cuộc sống công nghiệp hiện tại đã làm con người ta thay đổi quá nhiều, và trong bản tính của mỗi người, không phải lúc nào cũng biết đến hai từ cám ơn và xin lỗi. Nhưng có bao giờ ai đặt ra câu hỏi: cuộc sống Phương Tây còn nhanh gấp bội chúng ta, tại sao họ vẫn có thể nói được những điều ấy và chả lẽ họ luôn ngượng và coi chuyện nói điều đó ra là giả dối như chúng ta vẫn nghĩ? Vấn đề là lối sống và giáo dục, mà hình như từ lâu, người ta đã dạy con trẻ những điều này một cách máy móc và giáo điều trong những cuốn “Giáo dục công dân”, mà những tiết học “Giáo dục công dân” lại là được những người có trách nhiệm biến thành những giờ học buồn tẻ.
Trong xã hội này, thứ văn hóa cám ơn và xin lỗi đã không tồn tại, hoặc thực tế tồn tại không chân thực và bị lợi dụng. Người ta cám ơn không bằng lời nói mà bằng phong bì, và những kẻ mắc sai lầm nghiêm trọng chỉ nói xin lỗi một cách ráo hoảnh cho xong chuyện và rồi vẫn giữ cái ghế của mình.
Tuy nhiên tôi nghĩ, vẫn còn một nguyên nhân nữa là lâu nay, như một thói quen, thường thì chỉ có con cái xin lỗi hay cám ơn cha mẹ, người ít tuổi xin lỗi hay cám ơn người lớn tuổi, mà nhiều người lớn tuổi không chú ý tới việc cám ơn hay xin theo chiều ngược lại. Trong giao tiếp xã hội, nhất là trong giao tiếp nơi công cộng, người lớn tuổi hơn ít khi nói lời xin lỗi hay cám ơn cho dù họ nhận được sự giúp đỡ, hay hành vi của họ gây phiền phức cho người khác. Các em nhỏ khi nhận được sự giúp đỡ hay sau khi mắc lỗi thường không ngần ngại nói lời xin lỗi hay cám ơn, nhưng càng lớn lên thì thói quen này dường như đã mất dần, đó là vì các em học nói lời cám ơn và xin lỗi không chỉ qua bài học giáo dục công dân(đạo đức) hoặc qua lời dạy bảo của cha mẹ, mà còn học trực tiếp qua tấm gương của những người lớn nửa?
Xin lỗi khi mình có lỗi là chuyện bình thường, và mỗi người có cách giải quyết lỗi lầm của mình khác nhau. Có người nhận sai lầm, xin lỗi rồi sửa sai; lại có người biết là sai lầm nhưng không dám nhận, hoặc nhận nhưng không chịu sửa và không hề biết nói lời xin lỗi. Biết nói và sử dụng lời cám ơn hay lời xin lỗi là biểu hiện của nhận thức, của việc thực hiện hành vi văn minh. Ðể các lời nói thân thiện này trở thành thói quen trong đời sống hằng ngày, chúng ta cần nhận thức cụ thể hơn, để xử sự có văn hóa hơn trong giao tiếp. Biết nói lời cám ơn và xin lỗi một cách chân thành là một biểu hiện phẩm chất và trình độ văn hóa của mỗi người. Tất nhiên, nói như thế nhưng cũng phải loại trừ những lời cám ơn hay xin lỗi không thật lòng, để cho qua chuyện
Ngay từ khi còn nhỏ, chúng ta đã được dạy nói“cám ơn”khi có"người khác giúp ta việc gì hay cho ta thứ gì đó. Lời cám ơn sẻ làm người nghe cảm thấy vui hơn.
Rồi chúng ta cũng được dạy nói “xin lỗi” khi ta vô ý làm tổn thương đến ai đó, hay vô tình làm ảnh hưởng đến người khác. Lời xin lỗi được nói ra làm cho người được xin lỗi cũng cảm thấy thoải mái và dễ tha thứ hơn.
Tuy vậy bây giờ chúng ta thường có thói quen chỉ cám ơn khi đem lợi ích cho chính mình. Tôi nhớ một câu chuyện nho nhỏ về cách cám ơn . Đó là khi bạn được một người khác mời một thứ gì đó như ” Bạn có muốn một ly cafe không?”. Thường câu trả trả lời là “Không”(không có cám ơn), chỉ khi ta muốn thì mới nói “Có, cám ơn” trong khi đáng lẻ chúng ta nên nói “Không, tôi uống rồi, cám ơn bạn”
Ra đường hỏi đường bác xe ôm nhưng lại quên mất cám ơn khi đã biết đường, đánh rơi đồ vật trên đường người khác nhặt dùm lại quên cám ơn. Người quyền cao mà đức thấp thường dựa vào địa vị của mình và coi thường người khác. Họ không chấp nhận việc nói lời “cám ơn” với những người có địa vị thấp hơn mình. Hãy thử nhớ xem khi bạn vào một siêu thị chú bảo vệ dắt xe dùm bạn, bạn có “cám ơn” người ta không. Nhiều bạn nghĩ đó là công việc của người ta, họ trả tiền để làm như vậy nhưng bạn lại quên là họ cũng đang giúp bạn đó thôi. Và còn rất nhiều trường hợp khác nữa. Nhiều người nghĩ những chuyện đó quá nhỏ nhặt nên không chú ý mà không biết lời “cám ơn” trong tình huống đó là cần thiết như thế nào.
Lời“xin lỗi” cũng vậy, khi lên xe bus vô tình bạn “đụng chạm” đến người khác, tuy rằng không ảnh hưởng nhiều lắm nhưng vẫn rất nhiều bạn “lờ đi” lời xin lỗi. Bạn vội vàng chạy đi đụng người ta làm rớt đồ của người ta rồi lờ đi và chạy luôn.
Ngày còn bé bạn được cha mẹ dạy nói “cám ơn – xin lỗi” nhưng càng lớn bạn lại càng quên những lời dạy dỗ ngày xưa. Lời “cám ơn - xin lỗi” tưởng rằng quá nhỏ bé nhưng đó cũng là một “kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp” mà chúng ta nên gìn giữ.
Hãy nói cám ơn khi ai đó giúp đỡ bạn và xin lỗi trước những sai lầm của bản thân bạn…dù cho người đó là ai, bình thường đến như thế nào đi chắng nữa.
Chẳng hạn khi đi đường va chạm nhau dù vô ý thôi, ứng xử hợp lý hợp tình nhất là người vi phạm phải xin lỗi người kia. Khi nhận được sự giúp đỡ, nên cám ơn để bày tỏ lòng biết ơn của mình và người lớn cần phải làm gương. Nói thì ai cũng cho là như vậy, nhưng thực tế nhiều khi lại không.
Nhiều người cho rằng người lớn không cần xin lỗi, cám ơn trẻ em. Đó là một sai lầm! Có những người lớn biết mình sai với con trẻ nhưng cậy thế mình lớn hơn, không những không xin lỗi mà còn lấn át theo kiểu “cả vú lấp miệng em”. Đôi khi ta còn phải chứng kiến cảnh có người thay vì “xin lỗi” lại sử dụng bạo lực.
Gần gủi nhất là tình trạng giao thông hiện nay, mỗi khi tham gia giao thông, do đường chật xe đông, người người chen chúc… rất dễ xảy ra va chạm, lời qua tiếng lại càng đẩy sự việc đi xa hơn. Nhưng nếu ai cũng sẳn sàng lời xin lỗi và cám ơn thì tôi chắc chắn mọi chuyện sẻ êm đẹp.
Những lời xin lỗi đúng chỗ, đúng lúc chắc chắn ít nhiều cũng làm dịu được cơn “nóng” trong đầu những người… nóng tính, dẫn tới có được những hành xử thân thiện, ngăn chặn được những câu chửi tục dẫn đến ẩu đả và nguy cơ “cái sảy nảy cái ung”, sự việc bé xé ra to…
Ông bà ta từ xưa đã dạy: Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Chỉ cần hai tiếng “xin lỗi” được nói lên từ miệng người mắc lỗi, cùng với một thái độ thân thiện (chẳng hạn đỡ người bị ngã dậy, nhặt giúp họ đồ khi ta vô ý đánh rơi…) thì chắc bao nhiêu bực tức trong đầu người kia sẽ được giải toả và thân thiện sẽ thay thế cho “mồi lửa chiến tranh” .
Đặc biệt cần những lời xin lỗi đúng chỗ, vì vừa tỏ ra là người văn minh lịch sự, vừa tự biết mình có lỗi để rút kinh nghiệm lần sau không tái phạm nữa.
Khi nhận được sự giúp đỡ của người khác (dù việc nhỏ nhặt nhất, là cấp dưới đối với cấp trên, hay trẻ em đối với người lớn…) thì cũng nên nói lời cám ơn. Những lời đó không nên bị coi là khách sáo, mà là sự thể hiện tấm lòng, tình cảm… giữa những con người với nhau. Tôi tin chỉ cần nói lời “cám ơn” mà không cần có “vật chất” kèm theo, ít nhiều mình cũng được đánh giá mình là người biết điều và không phải là kẻ vô ơn.
Với trẻ em, cần nhớ rằng: Khi người lớn lịch sự văn minh thì trẻ em sẽ văn minh lịch sự. Nếu người lớn là những tấm gương xấu, thì chắc chắn là trẻ em không thể ngoan được. Mà bây giờ, ai dám khẳng định 100% người lớn đều không “hư” nhỉ?
Có văng tục cãi lộn nhau không
- có.
Có chen lấn nhau không
– có.
Có bạo lực với nhau không
- có…
Ngày trước, khi xảy ra bất đồng trong gia đình, người lớn thường cố gắng nói với nhau khi không có trẻ em ở đó. Ngày nay thường thấy hơn lại là cảnh những điều chẳng hay ho gì đó diễn ra ngay trước mặt con trẻ, không một chút e dè. Thế nên trẻ em ít dùng từ “cám ơn”, “xin lỗi” hơn trước cũng là phải. Không những cần dạy trẻ cám ơn khi được người khác giúp đỡ, mà người lớn cũng cần cám ơn con trẻ mỗi khi các em làm được một việc gì đó cho mình….
Lịch sự – văn minh không phải tự trên trời rơi xuống là có ngay, mà phải rèn luyện kiên trì, lâu dài mới có. Cần phải bắt đầu từ những việc làm cụ thể, tưởng là nhỏ mà ý nghĩa không nhỏ. Bởi thế, đưa những lời hay, ý đẹp trở lại với cuộc sống đời thường cũng là chuyện cần làm ngay với tất cả chúng ta...
Nhiều người nói với tôi, rằng nói những điều đó ra là một sự khách khí và đôi khi, giả tạo và ai cũng "ngài ngại". Cái chính là thực lòng. Ừ, thì một phần sự thừa nhận ấy là đúng, nhưng tại sao con người ta không thể sống xã giao với nhau trong khi điều đó chẳng có gì là giả dối, tại sao chúng ta không thể biết nói lời cám ơn một ai đó và nhận lỗi một ai đó chỉ vì điều đó là nhỏ nhặt nhất, trong khi một cái thùng rác vẫn còn có dòng chữ “Cám ơn đã bỏ rác vào tôi”? Tôi vẫn tin là những ai đã không biết cám ơn và xin lỗi vì những điều nhỏ nhặt nhất sẽ không thể làm được những điều vĩ đại nhất.
Viết đến đây, tôi nhớ đến câu chuyện của Mahatma Gandhi khi ông ăn trưa trong một quán ăn bình dân, sau khi trả tiền ông nói với người phục vụ lời nói cám ơn, và người phục vụ tâm sự: "Thưa ông, tôi sẽ nhớ ông mãi vì hơn 25 năm phục vụ ở đây, tôi chưa bao giờ nghe ai nói cám ơn". Và tôi cũng mượn lời đó để làm lời kết của bài nầy.
Lời cám ơn hay lời xin lỗi không chỉ đem niềm vui tới người nhận, chúng còn giải tỏa những khúc mắc, làm dịu đi những cơn nóng giận, và con người cũng nhờ đó mà sống vị tha hơn.
Trước đây, việc nói lời cám ơn hay xin lỗi nhau là chuyện bình thường, cám ơn và xin lỗi trở thành một trong các chuẩn mực để đánh giá tư cách của một người. Tiếc rằng những năm gần đây, lời cám ơn và xin lỗi như có xu hướng giảm xuống trong giao tiếp xã hội.
Có người cho rằng, nguyên nhân của tình trạng này là do sự lỏng lẻo của chuẩn mực ứng xử, cũng có người cho rằng, đời sống công nghiệp hóa làm con người thay đổi, hay do bản tính của con người không quen với hai từ cám ơn và xin lỗi,...
Cuộc sống công nghiệp hiện tại đã làm con người ta thay đổi quá nhiều, và trong bản tính của mỗi người, không phải lúc nào cũng biết đến hai từ cám ơn và xin lỗi. Nhưng có bao giờ ai đặt ra câu hỏi: cuộc sống Phương Tây còn nhanh gấp bội chúng ta, tại sao họ vẫn có thể nói được những điều ấy và chả lẽ họ luôn ngượng và coi chuyện nói điều đó ra là giả dối như chúng ta vẫn nghĩ? Vấn đề là lối sống và giáo dục, mà hình như từ lâu, người ta đã dạy con trẻ những điều này một cách máy móc và giáo điều trong những cuốn “Giáo dục công dân”, mà những tiết học “Giáo dục công dân” lại là được những người có trách nhiệm biến thành những giờ học buồn tẻ.
Trong xã hội này, thứ văn hóa cám ơn và xin lỗi đã không tồn tại, hoặc thực tế tồn tại không chân thực và bị lợi dụng. Người ta cám ơn không bằng lời nói mà bằng phong bì, và những kẻ mắc sai lầm nghiêm trọng chỉ nói xin lỗi một cách ráo hoảnh cho xong chuyện và rồi vẫn giữ cái ghế của mình.
Tuy nhiên tôi nghĩ, vẫn còn một nguyên nhân nữa là lâu nay, như một thói quen, thường thì chỉ có con cái xin lỗi hay cám ơn cha mẹ, người ít tuổi xin lỗi hay cám ơn người lớn tuổi, mà nhiều người lớn tuổi không chú ý tới việc cám ơn hay xin theo chiều ngược lại. Trong giao tiếp xã hội, nhất là trong giao tiếp nơi công cộng, người lớn tuổi hơn ít khi nói lời xin lỗi hay cám ơn cho dù họ nhận được sự giúp đỡ, hay hành vi của họ gây phiền phức cho người khác. Các em nhỏ khi nhận được sự giúp đỡ hay sau khi mắc lỗi thường không ngần ngại nói lời xin lỗi hay cám ơn, nhưng càng lớn lên thì thói quen này dường như đã mất dần, đó là vì các em học nói lời cám ơn và xin lỗi không chỉ qua bài học giáo dục công dân(đạo đức) hoặc qua lời dạy bảo của cha mẹ, mà còn học trực tiếp qua tấm gương của những người lớn nửa?
Xin lỗi khi mình có lỗi là chuyện bình thường, và mỗi người có cách giải quyết lỗi lầm của mình khác nhau. Có người nhận sai lầm, xin lỗi rồi sửa sai; lại có người biết là sai lầm nhưng không dám nhận, hoặc nhận nhưng không chịu sửa và không hề biết nói lời xin lỗi. Biết nói và sử dụng lời cám ơn hay lời xin lỗi là biểu hiện của nhận thức, của việc thực hiện hành vi văn minh. Ðể các lời nói thân thiện này trở thành thói quen trong đời sống hằng ngày, chúng ta cần nhận thức cụ thể hơn, để xử sự có văn hóa hơn trong giao tiếp. Biết nói lời cám ơn và xin lỗi một cách chân thành là một biểu hiện phẩm chất và trình độ văn hóa của mỗi người. Tất nhiên, nói như thế nhưng cũng phải loại trừ những lời cám ơn hay xin lỗi không thật lòng, để cho qua chuyện
Ngay từ khi còn nhỏ, chúng ta đã được dạy nói“cám ơn”khi có"người khác giúp ta việc gì hay cho ta thứ gì đó. Lời cám ơn sẻ làm người nghe cảm thấy vui hơn.
Rồi chúng ta cũng được dạy nói “xin lỗi” khi ta vô ý làm tổn thương đến ai đó, hay vô tình làm ảnh hưởng đến người khác. Lời xin lỗi được nói ra làm cho người được xin lỗi cũng cảm thấy thoải mái và dễ tha thứ hơn.
Tuy vậy bây giờ chúng ta thường có thói quen chỉ cám ơn khi đem lợi ích cho chính mình. Tôi nhớ một câu chuyện nho nhỏ về cách cám ơn . Đó là khi bạn được một người khác mời một thứ gì đó như ” Bạn có muốn một ly cafe không?”. Thường câu trả trả lời là “Không”(không có cám ơn), chỉ khi ta muốn thì mới nói “Có, cám ơn” trong khi đáng lẻ chúng ta nên nói “Không, tôi uống rồi, cám ơn bạn”
Ra đường hỏi đường bác xe ôm nhưng lại quên mất cám ơn khi đã biết đường, đánh rơi đồ vật trên đường người khác nhặt dùm lại quên cám ơn. Người quyền cao mà đức thấp thường dựa vào địa vị của mình và coi thường người khác. Họ không chấp nhận việc nói lời “cám ơn” với những người có địa vị thấp hơn mình. Hãy thử nhớ xem khi bạn vào một siêu thị chú bảo vệ dắt xe dùm bạn, bạn có “cám ơn” người ta không. Nhiều bạn nghĩ đó là công việc của người ta, họ trả tiền để làm như vậy nhưng bạn lại quên là họ cũng đang giúp bạn đó thôi. Và còn rất nhiều trường hợp khác nữa. Nhiều người nghĩ những chuyện đó quá nhỏ nhặt nên không chú ý mà không biết lời “cám ơn” trong tình huống đó là cần thiết như thế nào.
Lời“xin lỗi” cũng vậy, khi lên xe bus vô tình bạn “đụng chạm” đến người khác, tuy rằng không ảnh hưởng nhiều lắm nhưng vẫn rất nhiều bạn “lờ đi” lời xin lỗi. Bạn vội vàng chạy đi đụng người ta làm rớt đồ của người ta rồi lờ đi và chạy luôn.
Ngày còn bé bạn được cha mẹ dạy nói “cám ơn – xin lỗi” nhưng càng lớn bạn lại càng quên những lời dạy dỗ ngày xưa. Lời “cám ơn - xin lỗi” tưởng rằng quá nhỏ bé nhưng đó cũng là một “kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp” mà chúng ta nên gìn giữ.
Hãy nói cám ơn khi ai đó giúp đỡ bạn và xin lỗi trước những sai lầm của bản thân bạn…dù cho người đó là ai, bình thường đến như thế nào đi chắng nữa.
Chẳng hạn khi đi đường va chạm nhau dù vô ý thôi, ứng xử hợp lý hợp tình nhất là người vi phạm phải xin lỗi người kia. Khi nhận được sự giúp đỡ, nên cám ơn để bày tỏ lòng biết ơn của mình và người lớn cần phải làm gương. Nói thì ai cũng cho là như vậy, nhưng thực tế nhiều khi lại không.
Nhiều người cho rằng người lớn không cần xin lỗi, cám ơn trẻ em. Đó là một sai lầm! Có những người lớn biết mình sai với con trẻ nhưng cậy thế mình lớn hơn, không những không xin lỗi mà còn lấn át theo kiểu “cả vú lấp miệng em”. Đôi khi ta còn phải chứng kiến cảnh có người thay vì “xin lỗi” lại sử dụng bạo lực.
Gần gủi nhất là tình trạng giao thông hiện nay, mỗi khi tham gia giao thông, do đường chật xe đông, người người chen chúc… rất dễ xảy ra va chạm, lời qua tiếng lại càng đẩy sự việc đi xa hơn. Nhưng nếu ai cũng sẳn sàng lời xin lỗi và cám ơn thì tôi chắc chắn mọi chuyện sẻ êm đẹp.
Những lời xin lỗi đúng chỗ, đúng lúc chắc chắn ít nhiều cũng làm dịu được cơn “nóng” trong đầu những người… nóng tính, dẫn tới có được những hành xử thân thiện, ngăn chặn được những câu chửi tục dẫn đến ẩu đả và nguy cơ “cái sảy nảy cái ung”, sự việc bé xé ra to…
Ông bà ta từ xưa đã dạy: Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau. Chỉ cần hai tiếng “xin lỗi” được nói lên từ miệng người mắc lỗi, cùng với một thái độ thân thiện (chẳng hạn đỡ người bị ngã dậy, nhặt giúp họ đồ khi ta vô ý đánh rơi…) thì chắc bao nhiêu bực tức trong đầu người kia sẽ được giải toả và thân thiện sẽ thay thế cho “mồi lửa chiến tranh” .
Đặc biệt cần những lời xin lỗi đúng chỗ, vì vừa tỏ ra là người văn minh lịch sự, vừa tự biết mình có lỗi để rút kinh nghiệm lần sau không tái phạm nữa.
Khi nhận được sự giúp đỡ của người khác (dù việc nhỏ nhặt nhất, là cấp dưới đối với cấp trên, hay trẻ em đối với người lớn…) thì cũng nên nói lời cám ơn. Những lời đó không nên bị coi là khách sáo, mà là sự thể hiện tấm lòng, tình cảm… giữa những con người với nhau. Tôi tin chỉ cần nói lời “cám ơn” mà không cần có “vật chất” kèm theo, ít nhiều mình cũng được đánh giá mình là người biết điều và không phải là kẻ vô ơn.
Với trẻ em, cần nhớ rằng: Khi người lớn lịch sự văn minh thì trẻ em sẽ văn minh lịch sự. Nếu người lớn là những tấm gương xấu, thì chắc chắn là trẻ em không thể ngoan được. Mà bây giờ, ai dám khẳng định 100% người lớn đều không “hư” nhỉ?
Có văng tục cãi lộn nhau không
- có.
Có chen lấn nhau không
– có.
Có bạo lực với nhau không
- có…
Ngày trước, khi xảy ra bất đồng trong gia đình, người lớn thường cố gắng nói với nhau khi không có trẻ em ở đó. Ngày nay thường thấy hơn lại là cảnh những điều chẳng hay ho gì đó diễn ra ngay trước mặt con trẻ, không một chút e dè. Thế nên trẻ em ít dùng từ “cám ơn”, “xin lỗi” hơn trước cũng là phải. Không những cần dạy trẻ cám ơn khi được người khác giúp đỡ, mà người lớn cũng cần cám ơn con trẻ mỗi khi các em làm được một việc gì đó cho mình….
Lịch sự – văn minh không phải tự trên trời rơi xuống là có ngay, mà phải rèn luyện kiên trì, lâu dài mới có. Cần phải bắt đầu từ những việc làm cụ thể, tưởng là nhỏ mà ý nghĩa không nhỏ. Bởi thế, đưa những lời hay, ý đẹp trở lại với cuộc sống đời thường cũng là chuyện cần làm ngay với tất cả chúng ta...
Nhiều người nói với tôi, rằng nói những điều đó ra là một sự khách khí và đôi khi, giả tạo và ai cũng "ngài ngại". Cái chính là thực lòng. Ừ, thì một phần sự thừa nhận ấy là đúng, nhưng tại sao con người ta không thể sống xã giao với nhau trong khi điều đó chẳng có gì là giả dối, tại sao chúng ta không thể biết nói lời cám ơn một ai đó và nhận lỗi một ai đó chỉ vì điều đó là nhỏ nhặt nhất, trong khi một cái thùng rác vẫn còn có dòng chữ “Cám ơn đã bỏ rác vào tôi”? Tôi vẫn tin là những ai đã không biết cám ơn và xin lỗi vì những điều nhỏ nhặt nhất sẽ không thể làm được những điều vĩ đại nhất.
Viết đến đây, tôi nhớ đến câu chuyện của Mahatma Gandhi khi ông ăn trưa trong một quán ăn bình dân, sau khi trả tiền ông nói với người phục vụ lời nói cám ơn, và người phục vụ tâm sự: "Thưa ông, tôi sẽ nhớ ông mãi vì hơn 25 năm phục vụ ở đây, tôi chưa bao giờ nghe ai nói cám ơn". Và tôi cũng mượn lời đó để làm lời kết của bài nầy.
Thứ Bảy, 12 tháng 10, 2013
Quê Tôi mùa Nước Nổi
Không ai biết từ khi nào mà y như đến hẹn lại lên, từ tháng 7 âm lịch, vùng đồng bằng sông Cửu Long, nước lại “nhảy khỏi bờ” mà người ta quen gọi “mùa nước nổi”.
Đây là lúc cả làng nghề đóng xuồng ghe (xã Long Hậu, huyện Lai Vung) hoạt động nhộn nhịp nhất, suốt ngày tiếng búa tiếng cưa inh ỏi, tiếng người mua bán xuồng liên tục như không bao giờ dứt. Thương lái mua sỉ xuồng ghe nhỏ mang đi bán khắp nơi.
Xóm lưới cũng không chịu kém phần, cũng nhộn nhịp có phần hơn làng xuồng nửa.Mỗi cơ sở có hàng trăm người vừa đan lưới, vừa may viền, gắn phao, bắt chì. Với khoảng 10 cơ sở dọc theo ql 80 chen chúc với những lò nem nổi tiếng.
Cũng không quên những người làm lờ, lọp ở xã Long Thắng, cả làng bận rộn chẻ tre , vuốt nan đan lờ, bện lọp, đến khuya vẫn còn nghe tiếng rì rào nói chuyện với nhau cho đỡ cơn buồn ngủ cố làm cho kịp chuyến hàng mà thương lái đã đặt từ hôm trước .
Một khoảng thời gian "bị nghĩ ngơi" của những nông dân một nắng hai sương lam lũ chất phát được trời giúp cho cơ hội có việc làm vừa mang thu nhập về cho cuộc sống vừa tạo ra sản phẩm phục vụ cho xã hội, với hàng ngàn việc làm giúp giải quyết xóa nổi buồn chán của buổi nông nhàn.
Đã là người miền Tây, ai còn lạ gì với cảnh nước ngập lênh láng khắp nơi kéo dài mấy tháng trời, nước “trèo” lên thềm nhà, nước tràn ra sau bếp, (năm 2000 người dân quê tôi bơi xuồng vào nhà luôn,) còn thường thì hằng năm là đi trong nhà phải xắn quần lội bì bõm mà không một lời than thở.
Năm nào cũng vậy, riết rồi cũng quen. Và hình nhờ những nét đặc biệt đó làm cho mùa nước nổi đã đi vào ký ức của hàng vạn con người mà thời gian không thể xóa nhòa.
Trong tự điển của người miền tây không có từ nước lũ. Thế nhưng, không hiểu từ bao giờ và từ ai mà mùa nước nổi ở miền Tây đã biến thành mùa lũ. Trong thời gian nầy nhan nhản trên báo, đài là những cụm từ có tính cảnh báo sớm như “Lũ đầu nguồn sông Cửu Long đang lên nhanh”…Mặc kệ truyền thông muốn gọi sao cũng được còn người miền Tây thì vẫn luôn trung thành với tên gọi từ ngàn xưa là “mùa nước nổi”. Với người miền Tây, không có khái niệm“Lũ dữ” mà chỉ có “Mùa nước ngập”.Người dân quê không dùng từ “nước nổi” mà gọi một cách bình dị là “mùa nước ngập”, bởi nước dâng đến đâu là ngập đến đó. từ khoảng giửa tháng 5 âl là nước trên thượng nguồn đã đổ về trên giòng sông Cửu Long và cao điểm là vào độ tháng 9 âl, lúc nầy nước từ đầu nguồn cuồn cuộn đổ về với tốc độ nhanh như chớp. Có khi lúc sáng nước mới lấp ló bờ sông, đến trưa đã “bò” lên bậc thềm sau bếp. Những năm nước lớn, nước sông Tiền chảy tràn theo các kênh rạch vào Đồng Tháp Mười. Khi ấy mực nước sông còn dâng cao hơn bởi các cơn mưa đầu mùa do gió tây - nam mang đến. Từ Đồng Tháp Mười, một phần nước chảy ngược lại sông Tiền phía hạ lưu, một phần chảy ra kênh rạch, làm ngập lụt một vùng rộng lớn. Bao nhiêu nhà cửa, xóm làng, trường học, đường sá ngập chìm trong nước. Việc đi lại của mọi người trở nên khó khăn và tất cả đều trông vào những chiếc xuồng, ghe, để di chuyển ...Mùa nước nổi cũng đem đến cho con người bao khó khăn chật vật nhưng cũng mang đến cho con người biết bao là sản vật tự nhiên, cho đất đai bao phù sa màu mỡ. Và cho con người đong đầy những kỷ niệm khó quên của đời người.
Ở những vùng khác, khi nghe đến lũ ai cũng sợ. Sợ vì nước lũ cuồn cuộn chảy và sẵn sàng cuốn phăng tất cả những gì có trên đường đi của nó. Sau lũ thường là tan hoang và người ta phải bắt tay xây dựng lại. Mùa nước nổi khiến cho người dân bao long đong, vất vả, nhưng bù lại, như một sự tạ lỗi, “dòng nước lủ” mang theo phù sa cùng bao nhiêu thứ quý báu tặng cho dải đồng bằng này, đồng thời còn giúp làm sạch đồng ruộng, diệt trừ sâu bọ. Chính điều này đã làm nên nét đặc thù hấp dẫn có một không hai của vùng đất phương Nam.
Khi mùa mưa đến là khắp làng xóm nhà nhà đều tranh thủ gặt hái xong xuôi vụ mùa rồi bắt tay chuẩn bị lưới, giăng câu, đặt lợp… để sẵn sàng đón bầy cá từ thượng nguồn đổ về. Hơn tháng trời, những khu chợ quê tràn ngập đặc sản, nào là cá linh, cá lóc, cá trê, cá rô, lươn, rùa, rắn, chuột đồng… rồi bông điên điển, bông súng đồng, bông so đũa. Cá nhiều quá ăn không hết thì làm mắm, làm khô để dành cho mùa khô có cái mà ăn, cũng rất ngon.
Đầu mùa nước, khi những bao đê xăm xắp nước, là lúc người ta đi săn bắt chuột rôm rả. Mùa khô đồng ruộng rộng lớn lũ chuột rong chơi bây giờ nước ngập chỉ còn lại mấy cái bờ cao hay bao đê nên chúng tập trung lại đông đảo. Men theo các con mương, mọi người thi nhau dẫm đạp cỏ, vừa lùa dần đến chỗ có bao lưới. Chuột lớn, chuột bé nghe động chạy miết về phía trước, vô tình chui tọt vào các túi lưới giăng sẵn. Cũng có người săn chuột bằng cách đào hang của lũ chuột mới làm vội. Hang nào ít nhất cũng gần chục con . Không riêng gì chuột, mà cá, ếch, rắn, rùa... trong mùa nước này cũng đều trở thành món ăn khó quên cho bất cứ ai yêu mến mảnh đất phương nam, vốn chỉ mới hình thành hơn 300 năm .
Mùa nước nổi cũng là mùa của bông điên điển. Dọc theo hai bờ các tuyến kênh Đồng Tiến, Cà Dăm (Tam Nông), kênh Nguyễn Văn Tiếp, Đường Thét (Cao Lãnh)... dài hàng mấy chục cây số, điên điển trổ bông vàng rực. Khi nắng chiều sắp tắt, những tâm hồn lãng mạn có thể thưởng ngoạn nhiều mảng màu độc đáo, đượm vẻ đồng quê, được kết hợp từ một chút vàng của hoa, một chút xanh của trời chiều, một chút bạc trắng của dòng nước. Và thi thoảng những con bướm đủ màu sặc sỡ lượn lờ đến rồi lại bay đi.
Mùa nước nổi qua đi còn để lại lượng phù sa đủ giúp ruộng đồng màu mỡ hơn. Để rồi khi nước rút đi là những cánh đồng bạt ngàn, xanh thẳm một màu mạ non xanh bát ngát. Những hạt gạo trắng ngần kết tinh của mồ hôi và phù sa nuôi dưỡng con người. Đến Đồng Tháp vào mùa nước nổi, mời bạn cùng ngồi xuống trên mấy tấm ván kê vội làm vài ly rượu đế nhắm với cá lóc nướng trui chấm muối ớt. Hay nhâm nhi ly rượu với con ốc hấp lá gừng.
Vào mùa khô, ở Đồng bằng Sông Cửu Long con ốc ở trên đồng hiếm lắm vì bị ốc bươu vàng lấn áp, chỉ còn ốc nuôi ở mương ao giá cũng trên 30.000 đồng/ký, bán tại chỗ , vào tháng 8 âm lịch khi trời đang mưa nhiều, nước mưa thấm ướt đất là mùa của ốc. Những con ốc nằm dưới đất sau những ngày nắng hạn bắt đầu chui lên đi kiếm ăn. Xác thực vật trên mặt đất thừa thải là miếng ngon cho ốc đánh chén no nê. Ốc đẻ trứng sinh con lớn nhanh như thổi, rồi bò tràn lan khắp đồng ruộng cho đến tháng 10 nước rút, ốc mới tìm chỗ vùi xuống đất. Vào mùa này ốc đầy đồng, con nít đi vớt, lượm một hồi đôi ba ký.
Còn một đặc sản mà không phải ai cũng thử qua hoặc là không dám thử qua, đó là rắn. Đồng ruộng ngập nước nên chúng không còn trốn trong nơi trú ẩn mà đi tìm thức ăn và bị mắc vào lưới. Những con rắn bông súng, rắn lát, rắn ri voi bơi lội nhởn nhơ săn mồi bị dính vào lưới hay lờ, lọp. Trên cạn thì có rắn hổ hành, hổ ngựa, hổ hèo vì hang của nó bị ngập nên gom lại những chổ đất cao chưa bị nước ngập ở tạm bợ trong kẻ đất hay hang chuộc bỏ hoang, có khi leo nằm cuộn tròn
trên cây rất dể bắt. Dù đem ướp muối chiên vàng hay xé phay trộn gỏi ngon không thua gì thịt gà. Rồi những con cá linh tươi rói nhảy tanh tách, tô canh bông điên điển đăng đắng, bùi bùi hay món chuột đồng nướng vàng ruộm… tất cả là bữa tiệc dân dã, ngon miệng không thể nào quên.
Và bất cứ ai đã đến đây một lần sẽ khó quên một vùng đất hiền hòa với những con người tự bao đời đã gắn bó với điều kiện tự nhiên “sáu tháng đồng khô cỏ cháy, sáu tháng nước ngập trắng đồng”
Và còn một điều khác biệt nữa là với dân miền tây thì mùa nước nổi là mùa được chờ đón trong nỗi niềm khắc khoải của hàng triệu người dân, chờ đón một cơ hội kiếm thêm thu nhập sau những vụ mùa bấp bênh.
Cũng không quên những người làm lờ, lọp ở xã Long Thắng, cả làng bận rộn chẻ tre , vuốt nan đan lờ, bện lọp, đến khuya vẫn còn nghe tiếng rì rào nói chuyện với nhau cho đỡ cơn buồn ngủ cố làm cho kịp chuyến hàng mà thương lái đã đặt từ hôm trước .
Đã là người miền Tây, ai còn lạ gì với cảnh nước ngập lênh láng khắp nơi kéo dài mấy tháng trời, nước “trèo” lên thềm nhà, nước tràn ra sau bếp, (năm 2000 người dân quê tôi bơi xuồng vào nhà luôn,) còn thường thì hằng năm là đi trong nhà phải xắn quần lội bì bõm mà không một lời than thở.
Năm nào cũng vậy, riết rồi cũng quen. Và hình nhờ những nét đặc biệt đó làm cho mùa nước nổi đã đi vào ký ức của hàng vạn con người mà thời gian không thể xóa nhòa.
Trong tự điển của người miền tây không có từ nước lũ. Thế nhưng, không hiểu từ bao giờ và từ ai mà mùa nước nổi ở miền Tây đã biến thành mùa lũ. Trong thời gian nầy nhan nhản trên báo, đài là những cụm từ có tính cảnh báo sớm như “Lũ đầu nguồn sông Cửu Long đang lên nhanh”…Mặc kệ truyền thông muốn gọi sao cũng được còn người miền Tây thì vẫn luôn trung thành với tên gọi từ ngàn xưa là “mùa nước nổi”. Với người miền Tây, không có khái niệm“Lũ dữ” mà chỉ có “Mùa nước ngập”.Người dân quê không dùng từ “nước nổi” mà gọi một cách bình dị là “mùa nước ngập”, bởi nước dâng đến đâu là ngập đến đó. từ khoảng giửa tháng 5 âl là nước trên thượng nguồn đã đổ về trên giòng sông Cửu Long và cao điểm là vào độ tháng 9 âl, lúc nầy nước từ đầu nguồn cuồn cuộn đổ về với tốc độ nhanh như chớp. Có khi lúc sáng nước mới lấp ló bờ sông, đến trưa đã “bò” lên bậc thềm sau bếp. Những năm nước lớn, nước sông Tiền chảy tràn theo các kênh rạch vào Đồng Tháp Mười. Khi ấy mực nước sông còn dâng cao hơn bởi các cơn mưa đầu mùa do gió tây - nam mang đến. Từ Đồng Tháp Mười, một phần nước chảy ngược lại sông Tiền phía hạ lưu, một phần chảy ra kênh rạch, làm ngập lụt một vùng rộng lớn. Bao nhiêu nhà cửa, xóm làng, trường học, đường sá ngập chìm trong nước. Việc đi lại của mọi người trở nên khó khăn và tất cả đều trông vào những chiếc xuồng, ghe, để di chuyển ...Mùa nước nổi cũng đem đến cho con người bao khó khăn chật vật nhưng cũng mang đến cho con người biết bao là sản vật tự nhiên, cho đất đai bao phù sa màu mỡ. Và cho con người đong đầy những kỷ niệm khó quên của đời người.
Ở những vùng khác, khi nghe đến lũ ai cũng sợ. Sợ vì nước lũ cuồn cuộn chảy và sẵn sàng cuốn phăng tất cả những gì có trên đường đi của nó. Sau lũ thường là tan hoang và người ta phải bắt tay xây dựng lại. Mùa nước nổi khiến cho người dân bao long đong, vất vả, nhưng bù lại, như một sự tạ lỗi, “dòng nước lủ” mang theo phù sa cùng bao nhiêu thứ quý báu tặng cho dải đồng bằng này, đồng thời còn giúp làm sạch đồng ruộng, diệt trừ sâu bọ. Chính điều này đã làm nên nét đặc thù hấp dẫn có một không hai của vùng đất phương Nam.
Khi mùa mưa đến là khắp làng xóm nhà nhà đều tranh thủ gặt hái xong xuôi vụ mùa rồi bắt tay chuẩn bị lưới, giăng câu, đặt lợp… để sẵn sàng đón bầy cá từ thượng nguồn đổ về. Hơn tháng trời, những khu chợ quê tràn ngập đặc sản, nào là cá linh, cá lóc, cá trê, cá rô, lươn, rùa, rắn, chuột đồng… rồi bông điên điển, bông súng đồng, bông so đũa. Cá nhiều quá ăn không hết thì làm mắm, làm khô để dành cho mùa khô có cái mà ăn, cũng rất ngon.
Đầu mùa nước, khi những bao đê xăm xắp nước, là lúc người ta đi săn bắt chuột rôm rả. Mùa khô đồng ruộng rộng lớn lũ chuột rong chơi bây giờ nước ngập chỉ còn lại mấy cái bờ cao hay bao đê nên chúng tập trung lại đông đảo. Men theo các con mương, mọi người thi nhau dẫm đạp cỏ, vừa lùa dần đến chỗ có bao lưới. Chuột lớn, chuột bé nghe động chạy miết về phía trước, vô tình chui tọt vào các túi lưới giăng sẵn. Cũng có người săn chuột bằng cách đào hang của lũ chuột mới làm vội. Hang nào ít nhất cũng gần chục con . Không riêng gì chuột, mà cá, ếch, rắn, rùa... trong mùa nước này cũng đều trở thành món ăn khó quên cho bất cứ ai yêu mến mảnh đất phương nam, vốn chỉ mới hình thành hơn 300 năm .
Mùa nước nổi cũng là mùa của bông điên điển. Dọc theo hai bờ các tuyến kênh Đồng Tiến, Cà Dăm (Tam Nông), kênh Nguyễn Văn Tiếp, Đường Thét (Cao Lãnh)... dài hàng mấy chục cây số, điên điển trổ bông vàng rực. Khi nắng chiều sắp tắt, những tâm hồn lãng mạn có thể thưởng ngoạn nhiều mảng màu độc đáo, đượm vẻ đồng quê, được kết hợp từ một chút vàng của hoa, một chút xanh của trời chiều, một chút bạc trắng của dòng nước. Và thi thoảng những con bướm đủ màu sặc sỡ lượn lờ đến rồi lại bay đi.
Mùa nước nổi qua đi còn để lại lượng phù sa đủ giúp ruộng đồng màu mỡ hơn. Để rồi khi nước rút đi là những cánh đồng bạt ngàn, xanh thẳm một màu mạ non xanh bát ngát. Những hạt gạo trắng ngần kết tinh của mồ hôi và phù sa nuôi dưỡng con người. Đến Đồng Tháp vào mùa nước nổi, mời bạn cùng ngồi xuống trên mấy tấm ván kê vội làm vài ly rượu đế nhắm với cá lóc nướng trui chấm muối ớt. Hay nhâm nhi ly rượu với con ốc hấp lá gừng.
Còn một đặc sản mà không phải ai cũng thử qua hoặc là không dám thử qua, đó là rắn. Đồng ruộng ngập nước nên chúng không còn trốn trong nơi trú ẩn mà đi tìm thức ăn và bị mắc vào lưới. Những con rắn bông súng, rắn lát, rắn ri voi bơi lội nhởn nhơ săn mồi bị dính vào lưới hay lờ, lọp. Trên cạn thì có rắn hổ hành, hổ ngựa, hổ hèo vì hang của nó bị ngập nên gom lại những chổ đất cao chưa bị nước ngập ở tạm bợ trong kẻ đất hay hang chuộc bỏ hoang, có khi leo nằm cuộn tròn
trên cây rất dể bắt. Dù đem ướp muối chiên vàng hay xé phay trộn gỏi ngon không thua gì thịt gà. Rồi những con cá linh tươi rói nhảy tanh tách, tô canh bông điên điển đăng đắng, bùi bùi hay món chuột đồng nướng vàng ruộm… tất cả là bữa tiệc dân dã, ngon miệng không thể nào quên.
Và còn một điều khác biệt nữa là với dân miền tây thì mùa nước nổi là mùa được chờ đón trong nỗi niềm khắc khoải của hàng triệu người dân, chờ đón một cơ hội kiếm thêm thu nhập sau những vụ mùa bấp bênh.
Thứ Năm, 3 tháng 10, 2013
Điểm Đến Của Niềm Tin
Hôm nay đọc lại bài viết vừa rồi mình mới giật mình, thật là thiếu sót khi nói về niềm tin mà không nói đến lý tưởng, vì nếu không có lý tưởng mà có niềm tin thì vô lý quá phải không? Cứ đòi có niềm tin mà tin vào cái gìđây?
Dạ thưa: tin vào lý tưởng của mình sẽ thành hiện thực, tin vào ước mơ của mình sẽ đạt được.
Trước hết chúng ta phải hiểu được “lý tưởng” là gì?
Lý tưởng được định nghĩa là “tư tưởng cao đẹp hướng đến mục tiêu”. Như vậy, đã là lý tưởng sẽ không có lý tưởng sai lầm, mà chỉ có tư tưởng sai lầm, dẫn đến việc không xác định được lý tưởng.
Lý tưởng được hình thành và phát triển khác nhau trong mỗi con người cụ thể khác nhau. Đối với chúng ta, trong mỗi hoàn cảnh cá biệt, đều phải xác định cho mình lý tưởng sống.
Mới nghe qua, ta sẽ cảm thấy câu nói trên hơi khó hiểu. “Lý tưởng” là gì? Đó chính là cái đích của cuộc sống mà mỗi con người khát khao đạt được. Như “ngọn đèn”, đó là một vật dùng để thắp sáng vào ban đêm, nhờ có nó mà ta thấy được rõ đường đi và những vật xung quanh. Lý tưởng chính là mục tiêu mà ta sẽ thực hiện một cách quyết tâm và không thay đổi. "Cuộc sống" là cuộc đời thực tiễn của mỗi người, nhưng đó là cuộc đời có ý nghĩa, cuộc đời chỉ tươi đẹp khi mà con người sống thật sự chứ không phải tồn tại. Cuộc sống đó thật sự hạnh phúc khi cuộc sống đó có lý tưởng
Lý tưởng là mục đích tốt đẹp mà mỗi con người muốn hướng tới, là lý do, mục đích mà mỗi con người mong mỏi đạt được.Người có lý tưởng sống cao đẹp là người luôn suy nghĩ và hành động để hoàn thiện mình hơn, giúp ích cho mình, gia đình xã hội.
Sinh ra ở đời, ai trong chúng ta cũng khao khát được sống hạnh phúc, lòng khao khát đó thúc giục chúng ta đi kiếm tìm hạnh phúc. Hơn thế nữa, tự đáy lòng của con người luôn ước ao có được một cuộc sống bình an, vui tươi, không lo âu buồn phiền, không đau khổ oán than, muốn an hưởng sự an lành hơn là bất hạnh, giàu sang hơn là nghèo nàn. Để đạt được khát vọng đó, người ta luôn tìm cho mình một lẽ sống cho cuộc đời, hay nói đúng hơn là một lý tưởng. Lý tưởng này sẽ hướng dẫn đời họ vượt qua mọi chông gai và can đảm chấp nhận mọi nghịch cảnh.Vì có một lý tưởng để theo đuổi, có một lẽ sống cho cuộc đời là niềm hạnh phúc lớn lao nhất của con người.
Lý tưởng là mục đích sống, là ý nghĩa của mỗi cuộc đời.Lý tưởng quyết định sự thành công trong cuộc sống. Lý tưởng dẫn dắt niềm tin, tăng thêm sức mạnh cho mọi người để đạt đến thành công. Lý tưởng cho ta sức mạnh vượt qua khó khăn và thử thách trong cuộc sống.
Nếu không có mục đích, anh không làm được gì cả. Anh cũng không làm được gì vĩ đại nếu mục đích tầm thường”. Câu nói đó, lời khẳng định đó thật rõ ràng. Nó khuyên chúng ta sống thì phải có mục đích, lý tưởng phải cao đẹp thì sống mới có ý nghĩa.
Cùng đích của người theo đạo công giáo là thiên đàng, vì niềm tin vững mạnh vào hạnh phúc thiên đàng con người mới quyết tâm từ bỏ những ý muốn sống theo bản năng mang lại thỏa mãn ngay tức thời mà cố sống theo lời dạy của Chúa, người theo đạo phật dẹp bỏ những dục vọng thấp hèn vì đặt hết niềm tin vào cực lạc nơi niết bàn.
Cuộc sống cần phải có lý tưởng dẫn đường! Bạn có thể đi ra từ nhiều nơi, đi theo những lối khác nhau, nhưng cuối cùng mỗi người phải lựa chọn cho mình một cái đích để hướng đến. Ta sống cho ta, cho những người thân, bạn bè và cho mọi người vì ta yêu chính ta, mọi người yêu ta và ta cũng yêu mọi người. Lý tưởng hướng dẩn niềm tin, tăng thêm sức mạnh cho mọi người để đạt đến thành công trong cuộc sống. Lý tưởng tiếp thêm sức mạnh cho ta mỗi khi ta yếu lòng để có thể vượt qua khó khăn và thử thách trên con đường đi đến đích cuối của cuộc đời.
Lý tưởng sống của bạn là gì? Bạn sống vì những mục đích nào và bạn theo đuổi lý tưởng nào của cuộc sống. Chúng ta ai cũng có những lý tưởng sống của riêng mình, quan trọng là chúng ta sống với nó như thế nào, có kiên quyết theo đuổi mục đích sống của mình hay không?
Dù cho cuộc sống ngày càng phát triển theo chiều hướng mới. Để tồn tại và có một cuộc sống bền vững thì mỗi người chúng ta cần phải có một phương hướng sống nhất định, một lý tưởng mà ta sẽ hướng tới để thực hiện trong suốt cuộc đời. Lý tưởng là ngọn hải đăng. Không có lý tưởng thì không có phương hướng, mà không có phương hướng thì không có cuộc sống”.Cuộc đời sẽ ra sao nếu ai cũng sống vật vờ cho bản thân hiện tại mà không có mục đích rỏ ràng.
“Lý tưởng” rất quan trọng với chúng ta. Vì nếu sống mà không có lý tưởng thì chúng ta sẽ khó mà xác định những việc nên làm, còn nếu có xác định được thì cũng không có quyết tâm để thực hiện cho tới nơi chốn.Nếu không có lý tưởng ta dễ buông xuôi và không chịu cố gắng. Bên cạnh đó, khả năng thực hiện sai hướng hay cảm thấy khó khăn hơn khi không xác định được lý tưởng là rất lớn.
Và cuộc sống sẽ nhàm chán khi con người ta sống thiếu “lý tưởng”. Thiếu lý tưởng, ta dễ nản chí, ta dễ cảm thấy buồn chán với chính cuộc đời của mình. Vậy một người có lý tưởng là người như thế nào?
Đó chính là người luôn xác định rõ mục tiêu sống và tận tuỵ với những việc mà mình cần hoàn thành, thể hiện rõ thái độ quyết tâm vươn tới sự hoàn thiên bản thân, mong muốn cống hiến cuộc đời. Hơn thế nữa đó là một người sẵn sàng hy sinh cho lý tưởng của mình, chấp nhận sự thất bại và khó khăn để đạt đến cái đích cuối cùng của cuộc đời. Đôi khi lý tưởng của một người chỉ là kiếm được việc làm ổn định và có một gia đình đầm ấm nhưng để thực hiện được thì người đó cũng phải trải qua nhiều khó khăn. Và dù cho đó chỉ là một lý tưởng tưởng chừng như rất đơn giản nhưng vẫn xứng đáng nhận được sự tôn trọng từ những người xung quanh. Vì người đó đã có được lý tưởng riêng để thực hiên chứ không như nhiều người sống hơn nửa cuộc đời vẫn chưa biết đâu là lý tưởng của đời mình và vẫn còn đang quẩn quanh…
Tất nhiên mỗi người sẽ có cho mình một lý tưởng riêng, tuỳ thuộc vào hoàn cảnh sống, địa vị và cách sống của mỗi người nhưng nếu lý tưởng đó chỉ phục vụ cho lợi ích của bản thân thì đó không hoàn toàn là lý tưởng mà đó chính là lối suy nghĩ ích kỉ và cá nhân.
Có rất nhiều người đã từ bỏ lý tưởng sống tốt đẹp để lao vào cuộc sống chứa đầy những âm mưu và toan tính. Họ không biết phải làm gì với cuộc sống của chính mình và lúc nào cũng lo lắng vì mình không đạt được những điều mà họ mong muốn.
Trong thời kỳ gian khó của cuộc đời nhiều người đã vứt bỏ lý tưởng sống để chạy theo những giá trị vật chất tầm thường của cuộc sống. Cũng có thể vì niềm tin, tình cảm bị lung lay dẫn đến việc họ không còn tin tưởng vào mục đích sống cũng như lý tưởng sống tốt đẹp trước đây của mình.
Bạn đã bao giờ cảm nhận được sự thất vọng của tâm hồn vì đã không dám sống với những ước mơ, với lý tưởng mà mình đã đề ra. Một nhà văn Pháp đã nói một câu rất ấn tượng: Tôi hạnh phúc vì đến tuổi 60 tôi vẫn kiên trì với lý tưởng mà mình đã chọn lúc còn trẻ. Bạn thấy việc theo đuổi mục đích sống của mình có phải là một niềm hạnh phúc không?
Có người suốt đời theo đuổi một lý tưởng duy nhất, đó là mang hạnh phúc đến cho người khác, họ tìm thấy niềm vui trong cuộc sống của chính mình bởi họ đã mang lại cho người khác tiếng cười, hạnh phúc và niềm vui. Bạn cũng sẽ cảm nhận được sự thanh thản trong tâm hồn khi bạn có kiên trì theo đuổi lý tưởng sống của chính mình.
Dù trong hoàn cảnh nào cũng không được từ bỏ lý tưởng sống mà bạn đã từng chọn, bởi bất kỳ ai trong chúng ta cũng cần một lý tưởng sống tốt đẹp dẫn đường. Một lý tưởng làm kim chỉ nam cho bạn theo đuổi ước mơ, những hoài bão lớn lao của cuộc đời. Có nó bạn sẽ đưa con thuyền cuộc đời vươn tới bên bờ bạn mong muốn.
Đừng bao giờ từ bỏ lý tưởng sống của bạn cho dù có thế nào đi chăng nữa.
Dạ thưa: tin vào lý tưởng của mình sẽ thành hiện thực, tin vào ước mơ của mình sẽ đạt được.
Trước hết chúng ta phải hiểu được “lý tưởng” là gì?
Lý tưởng được định nghĩa là “tư tưởng cao đẹp hướng đến mục tiêu”. Như vậy, đã là lý tưởng sẽ không có lý tưởng sai lầm, mà chỉ có tư tưởng sai lầm, dẫn đến việc không xác định được lý tưởng.
Lý tưởng được hình thành và phát triển khác nhau trong mỗi con người cụ thể khác nhau. Đối với chúng ta, trong mỗi hoàn cảnh cá biệt, đều phải xác định cho mình lý tưởng sống.
Mới nghe qua, ta sẽ cảm thấy câu nói trên hơi khó hiểu. “Lý tưởng” là gì? Đó chính là cái đích của cuộc sống mà mỗi con người khát khao đạt được. Như “ngọn đèn”, đó là một vật dùng để thắp sáng vào ban đêm, nhờ có nó mà ta thấy được rõ đường đi và những vật xung quanh. Lý tưởng chính là mục tiêu mà ta sẽ thực hiện một cách quyết tâm và không thay đổi. "Cuộc sống" là cuộc đời thực tiễn của mỗi người, nhưng đó là cuộc đời có ý nghĩa, cuộc đời chỉ tươi đẹp khi mà con người sống thật sự chứ không phải tồn tại. Cuộc sống đó thật sự hạnh phúc khi cuộc sống đó có lý tưởng
Lý tưởng là mục đích tốt đẹp mà mỗi con người muốn hướng tới, là lý do, mục đích mà mỗi con người mong mỏi đạt được.Người có lý tưởng sống cao đẹp là người luôn suy nghĩ và hành động để hoàn thiện mình hơn, giúp ích cho mình, gia đình xã hội.
Sinh ra ở đời, ai trong chúng ta cũng khao khát được sống hạnh phúc, lòng khao khát đó thúc giục chúng ta đi kiếm tìm hạnh phúc. Hơn thế nữa, tự đáy lòng của con người luôn ước ao có được một cuộc sống bình an, vui tươi, không lo âu buồn phiền, không đau khổ oán than, muốn an hưởng sự an lành hơn là bất hạnh, giàu sang hơn là nghèo nàn. Để đạt được khát vọng đó, người ta luôn tìm cho mình một lẽ sống cho cuộc đời, hay nói đúng hơn là một lý tưởng. Lý tưởng này sẽ hướng dẫn đời họ vượt qua mọi chông gai và can đảm chấp nhận mọi nghịch cảnh.Vì có một lý tưởng để theo đuổi, có một lẽ sống cho cuộc đời là niềm hạnh phúc lớn lao nhất của con người.
Lý tưởng là mục đích sống, là ý nghĩa của mỗi cuộc đời.Lý tưởng quyết định sự thành công trong cuộc sống. Lý tưởng dẫn dắt niềm tin, tăng thêm sức mạnh cho mọi người để đạt đến thành công. Lý tưởng cho ta sức mạnh vượt qua khó khăn và thử thách trong cuộc sống.
Nếu không có mục đích, anh không làm được gì cả. Anh cũng không làm được gì vĩ đại nếu mục đích tầm thường”. Câu nói đó, lời khẳng định đó thật rõ ràng. Nó khuyên chúng ta sống thì phải có mục đích, lý tưởng phải cao đẹp thì sống mới có ý nghĩa.
Cùng đích của người theo đạo công giáo là thiên đàng, vì niềm tin vững mạnh vào hạnh phúc thiên đàng con người mới quyết tâm từ bỏ những ý muốn sống theo bản năng mang lại thỏa mãn ngay tức thời mà cố sống theo lời dạy của Chúa, người theo đạo phật dẹp bỏ những dục vọng thấp hèn vì đặt hết niềm tin vào cực lạc nơi niết bàn.
Cuộc sống cần phải có lý tưởng dẫn đường! Bạn có thể đi ra từ nhiều nơi, đi theo những lối khác nhau, nhưng cuối cùng mỗi người phải lựa chọn cho mình một cái đích để hướng đến. Ta sống cho ta, cho những người thân, bạn bè và cho mọi người vì ta yêu chính ta, mọi người yêu ta và ta cũng yêu mọi người. Lý tưởng hướng dẩn niềm tin, tăng thêm sức mạnh cho mọi người để đạt đến thành công trong cuộc sống. Lý tưởng tiếp thêm sức mạnh cho ta mỗi khi ta yếu lòng để có thể vượt qua khó khăn và thử thách trên con đường đi đến đích cuối của cuộc đời.
Lý tưởng sống của bạn là gì? Bạn sống vì những mục đích nào và bạn theo đuổi lý tưởng nào của cuộc sống. Chúng ta ai cũng có những lý tưởng sống của riêng mình, quan trọng là chúng ta sống với nó như thế nào, có kiên quyết theo đuổi mục đích sống của mình hay không?
Dù cho cuộc sống ngày càng phát triển theo chiều hướng mới. Để tồn tại và có một cuộc sống bền vững thì mỗi người chúng ta cần phải có một phương hướng sống nhất định, một lý tưởng mà ta sẽ hướng tới để thực hiện trong suốt cuộc đời. Lý tưởng là ngọn hải đăng. Không có lý tưởng thì không có phương hướng, mà không có phương hướng thì không có cuộc sống”.Cuộc đời sẽ ra sao nếu ai cũng sống vật vờ cho bản thân hiện tại mà không có mục đích rỏ ràng.
“Lý tưởng” rất quan trọng với chúng ta. Vì nếu sống mà không có lý tưởng thì chúng ta sẽ khó mà xác định những việc nên làm, còn nếu có xác định được thì cũng không có quyết tâm để thực hiện cho tới nơi chốn.Nếu không có lý tưởng ta dễ buông xuôi và không chịu cố gắng. Bên cạnh đó, khả năng thực hiện sai hướng hay cảm thấy khó khăn hơn khi không xác định được lý tưởng là rất lớn.
Và cuộc sống sẽ nhàm chán khi con người ta sống thiếu “lý tưởng”. Thiếu lý tưởng, ta dễ nản chí, ta dễ cảm thấy buồn chán với chính cuộc đời của mình. Vậy một người có lý tưởng là người như thế nào?
Đó chính là người luôn xác định rõ mục tiêu sống và tận tuỵ với những việc mà mình cần hoàn thành, thể hiện rõ thái độ quyết tâm vươn tới sự hoàn thiên bản thân, mong muốn cống hiến cuộc đời. Hơn thế nữa đó là một người sẵn sàng hy sinh cho lý tưởng của mình, chấp nhận sự thất bại và khó khăn để đạt đến cái đích cuối cùng của cuộc đời. Đôi khi lý tưởng của một người chỉ là kiếm được việc làm ổn định và có một gia đình đầm ấm nhưng để thực hiện được thì người đó cũng phải trải qua nhiều khó khăn. Và dù cho đó chỉ là một lý tưởng tưởng chừng như rất đơn giản nhưng vẫn xứng đáng nhận được sự tôn trọng từ những người xung quanh. Vì người đó đã có được lý tưởng riêng để thực hiên chứ không như nhiều người sống hơn nửa cuộc đời vẫn chưa biết đâu là lý tưởng của đời mình và vẫn còn đang quẩn quanh…
Tất nhiên mỗi người sẽ có cho mình một lý tưởng riêng, tuỳ thuộc vào hoàn cảnh sống, địa vị và cách sống của mỗi người nhưng nếu lý tưởng đó chỉ phục vụ cho lợi ích của bản thân thì đó không hoàn toàn là lý tưởng mà đó chính là lối suy nghĩ ích kỉ và cá nhân.
Có rất nhiều người đã từ bỏ lý tưởng sống tốt đẹp để lao vào cuộc sống chứa đầy những âm mưu và toan tính. Họ không biết phải làm gì với cuộc sống của chính mình và lúc nào cũng lo lắng vì mình không đạt được những điều mà họ mong muốn.
Trong thời kỳ gian khó của cuộc đời nhiều người đã vứt bỏ lý tưởng sống để chạy theo những giá trị vật chất tầm thường của cuộc sống. Cũng có thể vì niềm tin, tình cảm bị lung lay dẫn đến việc họ không còn tin tưởng vào mục đích sống cũng như lý tưởng sống tốt đẹp trước đây của mình.
Bạn đã bao giờ cảm nhận được sự thất vọng của tâm hồn vì đã không dám sống với những ước mơ, với lý tưởng mà mình đã đề ra. Một nhà văn Pháp đã nói một câu rất ấn tượng: Tôi hạnh phúc vì đến tuổi 60 tôi vẫn kiên trì với lý tưởng mà mình đã chọn lúc còn trẻ. Bạn thấy việc theo đuổi mục đích sống của mình có phải là một niềm hạnh phúc không?
Có người suốt đời theo đuổi một lý tưởng duy nhất, đó là mang hạnh phúc đến cho người khác, họ tìm thấy niềm vui trong cuộc sống của chính mình bởi họ đã mang lại cho người khác tiếng cười, hạnh phúc và niềm vui. Bạn cũng sẽ cảm nhận được sự thanh thản trong tâm hồn khi bạn có kiên trì theo đuổi lý tưởng sống của chính mình.
Dù trong hoàn cảnh nào cũng không được từ bỏ lý tưởng sống mà bạn đã từng chọn, bởi bất kỳ ai trong chúng ta cũng cần một lý tưởng sống tốt đẹp dẫn đường. Một lý tưởng làm kim chỉ nam cho bạn theo đuổi ước mơ, những hoài bão lớn lao của cuộc đời. Có nó bạn sẽ đưa con thuyền cuộc đời vươn tới bên bờ bạn mong muốn.
Đừng bao giờ từ bỏ lý tưởng sống của bạn cho dù có thế nào đi chăng nữa.
Đăng ký:
Nhận xét (Atom)
