Bắt Chuột Mùa Hè Thu

Miền Tây được xem là “xứ” của chuột đồng. Đến Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang….… bất kể mùa khô hay mùa lũ đều có chuột đồng. Đặc biệt, chuột đồng nướng muối ớt, quay lu, chiên, xào lá cách, xào lăn, kho rau râm, nấu canh chua… đều là những món khoái khẩu mà dân nhậu và nhiều người rất mê.

Chuột là loài cắn phá mùa màng, nhưng thịt chuột thì ngon là điều không ai bàn cãi. Dân sành ăn chế biến chuột thành đủ thứ món, nào là  chuột khìa nước dừa, chuột chiên sả ớt, chuột nấu canh chua, chuột úp nồi mà cầu kỳ hơn là món chuột quay lu được bán ở các nhà hàng, quán nhậu cao cấp .

Có nhiều cách bắt chuột: như chất chà chuột,đào hang đổ nước mùa đông xuân, ví cù bắt chuột mùa hè thu, săn chuột trên cây mùa nước nổi, và ngay mùa nầy là chuyện ví cù, nhờ đó chuột cắn phá lúa ngày càng giảm hơn trước và có món thịt chuột đồng trứ danh càng ngày càng phổ biến.

Khi lúa hè thu ở ĐBSCL đã bắt đầu vào mùa thu hoạch. Cùng với những đoàn thợ gặt, nông dân cũng lũ lượt ra đồng tìm bắt những chú chuột béo tròn, đặc sản của vùng đất miền Tây.

 Hẹn nhau từ sáng sớm ai cũng nhao nhao“Đám ruộng thiệt ngon, ngó sơ là biết chuột nhiều lắm! Chủ ruộng định gặt trong sáng sớm hôm nay, nhưng kẹt nước kém, chiếc trẹt (giống như chiếc phà nhỏ) chở máy gặt xếp dãy không vào ruộng được. Đành chờ vậy!”.

 Cả nhóm bồn chồn, chờ đợi. Ngứa ngáy tay chân, anh Ba đi rảo một vòng, dò lại mấy mảnh ruộng đang gặt trong vùng. Khoảng 11 giờ trưa, anh chạy vội về, thúc giục: “Đi, nhanh lên. Có miếng đất này gặt sắp xong, ngó bề cũng có chuột nhiều lắm”.

Chú Chín nói

Vụ hè thu này bắt chuột mới ngon. “Chuột mùa này mập ú, tròn lẳn và đầy mỡ. Còn tới tháng 9 hoặc tháng 10 Âm lịch, chuột ốm chỉ có nấu canh chua ăn mới ngon”, chú nói. Còn hồi thu hoạch vụ đông xuân, dân ví cù (cũng có người gọi là dí cù) chuột cũng đành ngồi nhà, bởi lúc ấy nắng chang chang, chuột rút hết vô hang ẩn mình.nên mùa đông xuân người ta chỉ đào hang đổ nước bắt mới được chuột, mà cũng ít hơn bây giờ

Tuy vụ này chuột nhiều, nhưng không phải lúc nào muốn ví cù cũng được. Anh Ba “Củ Tỏi” nói phải chờ khi những đám ruộng xung quanh gặt xong, chuột dồn dần về mấy đám ruộng còn lại. Chừng đó, chờ khi chủ những đám ruộng thu hoạch trễ này kêu thợ gặt, là kéo đến “đặt hàng”.

“Mình dặn chủ ruộng hoặc thợ gặt để dành phần cho mình ví cù, rồi chia nhau số chuột bắt được. Có vậy, họ mới gặt từ ngoài vô trong theo ý mình, dễ ví cù và cũng không sợ ai xí phần”, anh nói. Vùng nào cũng vậy, có chừng vài chục người chuyên đi ví cù bắt chuột vào dịp thu hoạch lúa.

“Nhưng vùng này chuột ít rồi, một công đất (1.000 mét vuông) mỗi lần ví cù chỉ bắt được chừng 10-20 con chuột. Giờ chỉ còn miệt Tháp mười là có nhiều chuột, một công đất có khi bắt được cả trăm con chuột. Mùa này, chuột đồng bán ngoài chợ phần lớn là ở miệt Tháp Mười chở ra đó”, anh Ba “Củ Tỏi” nói.

Đi băng qua con đường quê mát rượi những rặng tre, cả nhóm ào xuống mảnh ruộng chừng 2.000 mét vuông đầy bóng thợ gặt lui cui. Chú Chín ngó quanh, rồi đoán chừng: “Khoảng 30 phút sau mới ví cù được. Họ gặt mới hơn một nửa đám lúa thôi”.

Không chịu ngồi không, anh Ba “Củ Tỏi” và một đứa bé chừng 12 tuổi, dắt theo hai con chó ra bờ đê ruộng. Sau một hồi vạch đám sậy dò tìm, anh Ba ngoắc tay, kêu thằng bé đưa cây leng. Cái hang có hai ngách. Thằng bé lấy cái lợp nhỏ đặt bít một ngách để chuột có chạy ra là kẹt cứng trong đó. Ngách còn lại, anh Ba cắm cúi đào.

Cái hang chuột vậy mà bên trong thiệt nhiều ngách. May mà có hai con chó. Cứ tới “ngã ba” hang, mấy con chó rúc mỏ đào bới theo hướng nào thì anh Ba theo hướng đó mà đào. Chừng 5 phút sau, con chó vẫy đuôi rối rít rồi cắn gọn một con chuột mập ú. Đưa vội con chuột cho thằng bé, anh Ba lại tiếp tục đào. “Chắc ăn là còn mấy con chuột nhỏ trong bầy. Thường một bầy có trên dưới 10 con”, anh nói. Mà thiệt! Lần lượt, anh Ba tóm gọn từng con chuột to khoảng ngón chân cái. Cả bầy chuột bị tóm gọn.

Hồi trước, đồng không hiu quạnh, cỏ mọc đầy rẫy, dân vùng này có thêm “dịch vụ” dậm cù chuột. Anh Ba cho biết, cứ lựa đám cỏ nào có đường chuột chạy láng bóng, có ổ... là kéo tới săn. Khoảng chục người, chia nhau thành vòng tròn, dậm cỏ cho xẹp xuống rồi bao vây dần. Chừng bí đường, chuột nhào ra tháo thân, ra con nào là chụp bắt con đó. Nhưng giờ, cỏ hoang nhường dần cho đất lúa, nên dân dậm cù cũng thất nghiệp.

Trời bất chợt đổ cơn mưa. Anh Tư Bắc gọi cả nhóm: “Ra kiếm lưỡi hái gặt tiếp cho lẹ. Trời mưa, cả đám đứng ngoài đồng nguy hiểm lắm, sấm chớp liên miên đó!”. Anh Tư vừa nói dứt tiếng, một tiếng sấm lùng bùng lỗ tay rồi chớp lòe lên. Ngay lập tức, anh Sáu Bình lăn người mấy vòng trên ruộng để... né. Cả đám người cười ầm. Đúng là những sinh hoạt đồng quê đầm ấm, đầy thú vị.

Rồi trời cũng ngớt mưa. Đám lúa cũng đã được cắt gần hết, chỉ còn chừng 5 mét vuông. Vài người la khoái chí vì hốt được mấy cái trứng cò trong ổ, nằm sát đất. Lác đác đã có tiếng chuột kêu lao xao, có con chạy vờn làm rung đám lúa. Anh Ba “Củ Tỏi” khoát tay, cả nhóm đứng thành vòng tròn, vừa cắt lúa vây chuột lại dần, vừa canh chuột chạy ra là bắt. “Phải chi có lưới bao thì bắt dễ, nhưng thôi, nhiều người thì chia nhau bắt bằng tay cũng được”, anh nói.

Chỉ một chút sau, hết bên này tới bên kia, tiếng chó sủa ra, rồi tiếng la chuột chạy, tiếng chụp bắt chuột nghe chộn rộn cả cánh đồng. Từng con chuột một được cho vào giỏ. Chừng đám lúa gặt xong, anh ba mở giỏ ra đếm: “Thất rồi! Chỉ chừng 15 con thôi. Nhưng cũng đủ “bắc mâm” chiều nay”. Chuột ít, dân ví cù ngao ngán, nhưng chủ ruộng thì cười mỉm.

         (Hình ảnh minh họa lấy từ internet.)
Chuột là loài ưa cắn phá mùa màng nhưng thịt ngon có tiếng. Dân sành ăn chế biến ra đủ món, từ chuột rô ti, xào hành, chiên xả ớt... món nào cũng “bắt”. Còn thịt chuột nấu canh chua, theo anh Ba “Củ Tỏi”: “Không thua thịt gà!”. Nhờ vậy, dân ví cù, bẫy chuột, đào hang hoạt động rầm rộ, dịch chuột đã không còn hoành hành, mùa màng yên ổn.

Mớ chuột bắt về, cả nhóm xúm vào chế biến. Nửa tiếng sau, mùi chuột nướng đã thơm lừng... Cả buổi lội đồng, ngửi hương lúa, hứng gió trời mát lộng, giờ ngồi nhâm nhi chuột nướng, quên cả chuyện trời mưa lúa ướt, quên luôn chuyện giá lùa rẻ nhất từ trước tới nay, trong cơn say họ chỉ còn nghĩ mình cũng không thua những đại gia ở thành phố phải tốn tiền triệu mới có được.

Thịt mềm mà lại ngọt…
Người miền Tây gọi thịt chuột là “nai đồng quê ” vì nó thơm ngon không thua gì thịt nai. Những người sành ăn thường đánh giá cao các món ăn từ chuột. Trong cuốn Nam bộ xưa và nay của nhà văn Sơn Nam có đoạn viết: “Chuột rô ti ăn với xoài chua đầu mùa băm nhỏ, vị chua sẽ đánh tan mùi hôi chuột”. Hay trong cuốn Món lạ miền Nam, nhà văn Vũ Bằng cũng đã ca ngợi thịt chuột hết lời: “Ôi chao, đến cái thịt chuột thì huyền diệu lắm: nhậu thịt chuột rồi, đến lúc ăn cơm lại dùng toàn những món chuột luôn, vậy mà chẳng thấy ngán một ly ông cụ, trái lại vẫn cứ ngon ơ, ăn muốn... hết cơm mà miệng vẫn cứ còn muốn ăn nữa. Mê không để đâu cho hết là món chuột bằm nhỏ xào rau mò om cặp với bánh tráng nướng và món chuột xào bầu ăn vừa mát vừa thơm”.

Mổi chổ muốn xuống hàng đều chèn cào lệnh