Nông Dân Rơi Lệ

Nhất sĩ nhì nông tam công tứ thương, một câu nói để chỉ thang bật danh vị trong xã hội ngày xưa  mà ngày nay thì giá trị đó đảo ngược hoàn toàn. Ngày xưa kẻ sĩ được trọng vọng như thế nào thì ngày  nay giới thương gia được như thế đấy.  Nên câu tuc ngử nầy không còn đúng nửa.

Có làm thì mới có ăn. Không dưng ai nỡ đem phần đến cho
Giàu đâu những kẻ ngủ trưa, Sang đâu những kẻ say sưa tối ngày

---

Nghề nông làm ra hạt gạo nuôi sống hơn phân nửa nhân loại bây giờ khốn đốn vô cùng, bao nông dân ngồi trên đống mồ hôi gạt lệ âm thầm. Đã mang cái nghiệp khó khăn  nhất bây giờ lại là hạng chót trong xã hội, một cái nghề đòi hỏi trên phải biết thiên văn dưới phải tường địa lý chính giửa phải hiểu muôn loài, (nhìn trên trời phải đoán nắng mưa, cúi mặt xuống phải biết rỏ đất địa phèm mặn ra sao, nhìn xung quanh phải thấy bao loài dịch hại như chim chuột, sâu bọ phá hoại mùa màng.)

Riêng vụ hè thu năm nay vào đầu mùa bị hạn kéo dài cây lúa thiếu nước èo ọt ốm yếu, nóng lòng thì vay tiền mua xăng dầu bơm nước lên đồng, giửa vụ bao nhiêu là sâu bệnh, lại vay tiền mua phân thuốc đổ vào, cuối vụ mưa dồn dập làm cho cây lúa ngã nghiêng, khó thu hoạch và giảm năng suất nhiều, và nặng nề nhất là giá lúa rơi tự do, thấp ở mức thê thảm nhất.

Vì cung vượt cầu, ai cũng cần bán lúa để thanh toán tại chổ bao nhiêu chi phí thuê nhân công thu  hoạch,thanh toán  nợ vay sản xuất (phân bón,  xăng dầu,  thuốc trừ sâu, bệnh), được dịp bị thương lái ép giá, đó là cảnh chung  của mọi mùa lúa, còn năm nay có khác, khác về hướng khổ nhiều hơn, giá lúa về mức dưới giá thành, Không bán thì tiền đâu trả nợ, bán thì cầm chắc cái lổ. Nghề làm ruộng là nghề vất vả cực nhọc mà lại bấp bênh nhất. “Ai ơi bưng bát cơm đầy. Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”.

Vắt kiệt mồ hôi, nước mắt cũng chưa chắc đã có được bát cơm đầy. Bởi tất cả còn phụ thuộc vào…ông Trời. Mà ông Trời ở đâu thì chẳng ai biết. Không biết nên mới sợ. Có một câu thần chú đã truyền lại từ bao đời mà không người nông dân nào không biết: “Lạy giời mưa xuống/ Lấy nước tôi uống/Lấy ruộng tôi cày/Lấy bát cơm đầy/Một khúc cá to”…

Đấy, mơ ước muôn đời của người nông dân đơn giản có thế. Họ chỉ cần nước uống, ruộng cày, bát cơm và khúc cá thôi. Vậy mà cái khao khát tối thiểu ấy cũng khó mà có được.

Anh Nguyễn Thanh Bình thuê 4 ha đất để sản xuất vụ hè thu với chi phí khoảng 20 triệu đồng/ha, cộng thêm khoản tiền thuê đất 5 triệu đồng/ha thì tổng chi phí mỗi ha khoảng 25 triệu đồng. Anh vừa thu hoạch 22 tấn lúa, với giá bán 3.800 đồng/kg thì anh lỗ khoảng 20 triệu đồng. Anh nói “Tôi đang nợ ngân hàng, nợ đại lý vật tư nông nghiệp. Với giá lúa kiểu này thì nông dân chết đứng, nợ nần chồng chất...”

Tại nhiều nơi ở Đồng Tháp, lúa tươi thu mua tại ruộng chỉ có giá 3.500 đồng/kg. Ông Nguyễn Văn Mang  nói như than: “Tôi trồng hơn 1ha lúa, tới vụ thu hoạch kêu mỏi miệng không thương lái nào tới mua. Mấy ngày qua lại gặp mưa, ruộng lúa ế đồng loạt nảy mầm thành mạ, coi như lỗ nặng và mang nợ rồi”.

Những người hàng xóm của ông chọn giải pháp… lùa vịt xuống ruộng cho vịt ăn lúa. Tuy nhiên, mỗi ha có đến trên dưới 5 tấn lúa chín rục nên vịt cũng ăn không hết, đành bỏ luôn.

Lại một vụ lúa nữa nông dân Đồng Tháp phải đối mặt với khó khăn khi giá lúa giảm thê thảm, dù quá rẻ nhưng áp lực chi trả chi phí buộc người dân phải bấm bụng bán lúa.

Vẩn còn hơn những người nhìn đồng lúa vàng trỉu hạt  mà không có máy liên hợp hay nhân công thu hoạch.

Mấy ngày nay, đi đâu cũng thấy nông dân “tụm 5, tụm 3” ở bờ ruộng than thở: Lúa chín đỏ đồng mà không tìm được máy gặt đập. Chủ ruộng tranh giành máy gặt đập với chủ ruộng kia. Trên các cánh đồng không tìm ra một bóng nhân công gặt lúa bằng thủ công.

Ông Lê Văn Hải than vãn: “Lúa của tôi chín hơn 3 ngày nay, dưới đất hạt lúa rụng đỏ mà chủ máy cứ hứa ngày này qua ngày kia. Họ quen biết nhau rồi là được cắt trước”. Hiện tại, ông Hải còn 1,5 ha lúa IR 50404 nhưng chưa kêu được công gặt. Gần đó, ruộng lúa 0,8 ha của ông Trương Văn Sáu vừa gặt xong trong đêm.

Ông Sáu vui mừng: “Hên quá! Lúa cắt được là mừng rồi. 5 - 6 ngày nay, gia đình chúng tôi đeo theo máy gặt đập suốt mới năn nỉ họ cắt được. Chứ ở nhà đợi đến lượt thì biết chừng nào”. Đeo ngày lẫn đêm nhưng ông Nguyễn Văn Mạnh vẫn chưa tìm được máy gặt đập. Lúa chín khô cả cây, trời thì “sáng nắng chiều mưa” khiến ông không yên.

Ngày 16-6, nhiều nơi ở ĐBSCL tiếp tục có mưa trên diện rộng khiến việc thu hoạch lúa tiếp tục bị trì trệ. Ông Lâm Văn Tươi, canh tác 12 công lúa lo lắng: “Đến nay lúa đã quá ngày thu hoạch khoảng một tuần nhưng không thể cắt được do ngày nào cũng có mưa. Nếu như những ngày trước thương lái trả giá 4.300 đồng/kg lúa tươi hạt dài, thì nay bỏ chạy không mua vì chê lúa bị mưa làm đổ ngã, ướt đẫm, không đạt chất lượng. Tình hình này nông dân thua trắng”.

Không chỉ ông Tươi, hàng loạt hộ khác cũng mất ăn mất ngủ vì lúa bị mưa dầm hành hạ. Ông Đặng Hùng Cường,) đứng ngồi không yên khi chứng kiến 19 công lúa hè thu bị mưa quần tơi tả. “Hơn 5 ngày qua máy cắt chực chờ tại ruộng nhưng không thể thu hoạch lúa do ngày nào cũng có mưa. Từ lúa đứng thì nay lúa bị đổ ngã hàng loạt, sẽ khiến chi phí thu hoạch tăng cao, cộng với lúa thất thoát nhiều, chất lượng giảm… đồng nghĩa giá bán giảm theo. Vụ này nông dân coi như lỗ nặng” - ông Cường than.

Ông Trần Điền Lan, Trưởng ấp cho biết, kế hoạch đề ra là giữa tháng 6-2013, toàn bộ 242ha lúa hè thu ở ấp sẽ thu hoạch dứt điểm. Thế nhưng mưa dầm xuất hiện đã phá hỏng tất cả, bởi tiến độ thu hoạch mới đạt 40% diện tích; 60% diện tích còn lại liên tục trì hoãn do mưa khiến máy không cắt được và thương lái cũng không chịu mua lúa ướt sũng. Nhiều hộ dân nóng lòng nên đem máy bơm ra ruộng rút nước mưa nhưng không hiệu quả.

Ông Nguyễn Văn Thành thu hoạch cả chục tấn lúa đã hơn một tuần mà chẳng có ghe mua lúa nào tới hỏi. Ông Thành nói: “Giá thấp nhưng muốn bán cũng không dễ. Một số thương lái chỉ đến ngã giá cho qua loa, mua được thì mua, không thì xô ghe đi”.

Còn bà Đặng Thị Huệ buồn bã: “Vì phải trả tiền vật tư nông nghiệp, chi phí gặt đập nên tôi phải bấm bụng bán lúa IR50405 với giá 3.800 đồng/kg. Dù giá này cầm chắc lỗ nhưng nếu trữ lại thì không có điều kiện phơi sấy”.

Ở đâu tình trạng vắng bóng thương lái cũng diễn ra tương tự. Nhiều nông dân đã thu hoạch lúa chất đống trên đường nhưng thương lái chẳng thấy đâu. Ông Dương Hoài Nam cho biết, thu hoạch 10ha lúa được 80 tấn nhưng cả tuần nay không bán được. “Tuần trước thương lái bỏ tiền cọc 10 triệu đồng mua lúa giá 4.150 đồng/kg. Khi thu hoạch xong gọi điện họ không tới, nay họ bảo chỉ lấy lúa nếu đồng ý với giá 3.600 đồng/kg” - ông Nam bức xúc.

Theo tính toán của nông dân, giá thành sản xuất lúa vụ hè thu này khoảng 4.100 - 4.500 đồng/kg. Giá lúa hiện nay chỉ còn 3.150 - 3.500 đồng/kg, tất cả đều bị lỗ khoảng 1.000 đồng/kg. Những người sản xuất càng nhiều thì càng lỗ nặng.

Các huyện phía Tây của tỉnh đang bước vào thu hoạch vụ lúa hè thu 2013. Năng suất khá cao nhưng giá lúa lại giảm mạnh, trong khi chi phí sản xuất tăng khiến người trồng lúa không khỏi lo lắng. Và cũng có một nghịch lý là lúa chín rục ngoài đồng nhưng máy gặt đập liên hợp không đủ đáp ứng nên nông dân như “ngồi trên đống lửa”.

“Mấy ngày nay thương lái nói giá lúa, gạo đang giảm mạnh. Tuần trước, giá lúa IR 50404 được 4.200 - 4.300 đồng/kg, nay chỉ còn từ 3.900 - 4.000 đồng/kg lúa đẹp, lúa xấu chỉ còn từ 3.700 - 3.800 đồng/kg. Giá thấp như vậy mà thương lái không chịu mua”.

Vụ này gia đình tôi sản xuất 0,5 ha lúa IR 50404, năng suất 35 giạ/công.  Chi phí cho mỗi ha lúa từ 17 - 18 triệu đồng. Với giá lúa hiện nay, lợi nhuận chỉ còn khoảng 3 - 4 triệu đồng/ha. Trong khi đó, một vụ sản xuất lúa phải mất khoảng 3 tháng mới cho thu hoạch. Tính ra, mỗi tháng thu nhập của gia đình khoảng 1 triệu đồng, không đủ chi tiêu trong cuộc sống thường ngày. Biết làm sao.

 Kiếp tằm phải nhả tơ. người nông dân chưa bao giờ được sung sướng và thôi lo lắng, không biết các quan lúc cầm tiền tỷ ăn chơi, đánh bài, cá độ. có nghĩ đến người nông dân một nắng hai sương, có nghĩ chén cơm mình đang ăn là của họ, đáng ra người được hưởng sự xa hoa là người đã làm ra hạt lúa chứ không phải mình không..

“Từ đất, chắt chiu phù sa nhựa sống của đời để tạo nên hương hoa dâng hiến cho người, cây lúa trĩu nặng ân tình và vẻ đẹp không lời trong hạt gạo trắng ngần như một báu vật cho con người. Nó là hình tượng số phận con người nếm trải tủi nhục, đắng cay, nuối tiếc, đớn đau:
Tiếc thay hạt gạo trắng ngần
Đã vo nước đục lại vần than rơm”