Thầy Và Trò

Từ xưa dân tộc Việt Nam có truyền thống “tôn sư trọng đạo”, vị trí, vai trò của người thầy luôn được xã hội tôn vinh với sự kính trọng, tin tưởng.Trong tam cương, vị trí người thầy được đặt lên cao hơn cả cha mẹ nữa. ”Quân, Sư, Phụ” cũng đủ làm chúng ta suy nghĩ.

Việt Nam ta từng có những câu nói vô cùng giản dị mà chứa đựng những ý nghĩa rất sâu sắc về vấn đề Đạo và Thầy. Những câu nói ấy vừa tôn vinh người Thầy, vừa nhắc nhở con người phải biết sống cho phải đạo làm người. Thầy là người vạch đường chỉ lối cho mối người “Không thầy đố mày làm nên”. Vì thế vị trí của người thầy được đặt ngang hàng với vị trí của cha mẹ, “Công cha, nghĩa mẹ, ơn thầy”. Chúng ta vẫn luôn tự nhắc mình Câu ca dao:
Muốn sang phải bắt cầu kiều
Muốn cho hay chữ phải yêu mến thầy”
Bao nhiêu đó cũng đủ nói lên người thầy là người được mọi người tin tưởng giao cho trọng trách đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện và làm cho con người thành đạt trong cuộc sống, sống có nhân nghĩa và làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn; xã hội đã đặt toàn bộ niềm tin lên vai người thầy trong vai trò “dạy chữ, dạy người” và niềm tin đó đã được khắc sâu trong suy nghĩ, hành động của mỗi một người dân Việt Nam. Để đáp lại người thầy luôn ý thức trách nhiệm cao cả ấy, thế hệ nối tiếp thế hệ, những lớp người đã cống hiến công sức, cuộc đời cho việc giáo dục - đào tạo thế hệ tiếp theo.
không như phương tây chỉ có triết học với những lý luận sâu sắc là đủ, mà chúng ta đang ở phương đông, cái mà ta hướng tới là đạo học chứ không phải triết học, một cái học noi gương chứ không phải học từ chương, do đó tư cách sống của người thầy tác động tích cực đến hoc trò.
Trước đây, thầy, cô giáo thường là những người chuyên tâm dạy học. và mọi người tin rằng, thầy là người có vốn hiểu biết rộng, đạo đức cao. nên thầy phải luôn chịu khó tích luỹ tri thức. Ngày nay, nhu cầu đó chẳng những không giảm mà còn phát triển, tăng lên.
Song trong giai đoạn hiện nay, người thầy không chỉ biết lý thuyết mà còn phải có một trình độ thực tiễn cao để tham gia cùng những người làm việc thực tế giải quyết những vấn đề mới mà thực tiễn đang đặt ra. Giá trị xã hội đối với người thầy là giá trị đóng góp cho xã hội bằng những cống hiến có kết quả, khả năng vận dụng tri thức vào việc giải quyết những đòi hỏi từ thực tiễn đang diễn ra.

Điều đó, đòi hỏi người thầy phải luôn giữ vững chữ đạo và phải trau dồi chữ tâm, có tâm mới giữ được đạo. Bởi trò học từ thầy là học ở cốt cách, lối sống và những phẩm chất cao của thầy.
Đối với mỗi người chúng ta, sẽ thật hạnh phúc và tự hào nếu trong cuộc đời may mắn có được người thầy tài cao đức cả dạy dỗ, chỉ bảo chúng ta nên người, để suốt cuộc đời luôn nghĩ về thầy với lòng biết ơn, tôn kính. Cách học nhanh nhất của người học là học từ bản thân thầy, từ tấm gương của thầy - “thầy nào trò nấy”
“Nhìn quả biết cây”
“thấy trò giỏi biết có thầy hay”
Sẽ rất lố bịch nếu trong giờ giảng, thầy lại sử dụng nhiều thời gian để “quảng cáo” về mình. Cũng có khi để bớt nặng nề, căng thẳng thầy cũng kể chuyện “tiếu lâm” cho học trò nghe. Sẽ thật “có duyên” nếu như đó là những câu chuyện nhẹ nhàng, dí dỏm, mang tính chất giáo dục làm thư giản đầu óc vài phút, nhưng cũng thật “dở khóc, dở cười” nếu đó là những câu chuyện không đâu vào đâu chỉ nên kể ở nơi “trà dư, tửu hậu”… và cũng thật đáng buồn bởi trong thực tế xã hội vẫn còn đây đó của những biểu hiện hách dịch, vòi vĩnh, “mua - bán”, “xin - cho”, những hành động trái với đạo đức, lương tâm của một số nhà giáo. Thật đau buồn khi đây đó thỉnh thoảng trên báo chí có những vụ thầy gạ tình, vòi tiền hay tệ hại hơn là chuyện mua bán điểm.
Bao nhiêu năm nay từ tiểu học cho đến bậc đại học và cao hơn nữa.
Tất cả học sinh và sinh viên điều được nhồi nhét tư tưởng đạo đức cách mạng và giáo điều xa rời thực tế. Triết học Mác- Lênin,tư tưởng duy vật biện chứng, đạo đức cách mạng nào chúng ta thu được gì?
Những ngày đầu được nhận sự giáo dục. Chân thật là đức tính và đạo đức hàng đầu trong giáo dục. Mới gần đây thôi , tôi ngồi nói chuyện với đứa cháu đang học năm thứ hai ĐH kinh tế TPHCM. Đứa cháu có nói với tôi như vầy :
con đi học cô giáo dạy thời buổi này đi ra đường thấy tai nạn giao thông hay có người sắp chết đuối thì các em hãy chạy về nhà đóng kín cửa lại suy nghĩ cho kỹ khoảng hai đến ba giờ đồng hồ nếu muốn cứu người thì các em hãy quay lại cứu. Và tôi thấy đứa cháu gật gù tỏ vẻ rất tâm đắt với lời dạy của cô giáo đó.
Một giảng viên của trường ĐH mà đạo đức như vậy thử hỏi sẽ giáo dục nên thế hệ học trò đạo đức ra sao? Tôi có nói lại với đứa cháu là quan điểm của cô giáo như vậy là không có nhân cách và đạo đức, nhưng đứa cháu cho như vậy là đúng.
Thôi thì tôi không có trình độ đại học như cô giáo kia và như đứa cháu nên tôi chỉ biết lắc đầu ngao ngán. Câu chuyện của tôi là sự thật, tôi chỉ muốn nói lên để mong những nhà giáo dục và những giáo sư trong ngành có thể thấy rõ và có sự điều chỉnh tốt hơn. Mong nền giáo dục cải tiến tốt để đào tạo ra những con người có kiến thức tốt và có cả đạo đức chân chính để xã hội Việt Nam được tốt đẹp hơn.
Người làm thầy trong bất cứ xã hội nào luôn được xã hội tôn trọng “nhất tự vi sư, bán tự vi sư”.
Bởi vậy, “tôn sư trọng đạo” không còn là một vấn đề quan niệm sống hay quan niệm về cách cư xử mà đã trở thành một phạm trù đạo đức. Thời xưa Platon, Aristote, Khổng Tử… từ người thầy đã trở thành những bậc thánh trong lòng học trò. Ngày nay, người thầy tuy không có vị trí tuyệt đối như thế song thầy vẫn là người được xã hội tôn trọng và “nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý”. Dù ở phương Đông hay phương Tây, dù mối quan hệ thầy trò có bình đẳng đến đâu, gần gũi đến đâu thì ranh giới thầy trò, vị trí đáng kính của người thầy vẫn không hề bị mai một.
Trên thực tế, vấn đề “tôn sư trọng đạo” ngày nay đã có nhiều điều đáng phải bàn. Các thầy cô giáo dù phải đứng trước bao nhiêu khó khăn của cuộc sống vẫn đang ngày đêm lo lắng, nghiền ngẫm để truyền thụ cho học sinh những tri thức quý giá nhất.
Còn học sinh, bên cạnh những học sinh chăm chỉ ngoan ngoãn, thực hiện đúng đạo làm trò, kính yêu và tôn trọng thầy cô giáo, đã có không ít bạn trót quên đi đạo nghĩa thầy trò. Những học sinh ấy đã vô tình hoặc cố ý vi phạm đạo làm trò, làm đau lòng các thầy cô giáo.
Đã có những câu chuyện đau lòng mà chúng ta không muốn nhắc đến như hiện tượng học trò xúc phạm thầy cô giáo, vô lễ với những người đang ngày đêm dạy bảo mình những điều hay lẽ phải, truyền đạt cho mình những tinh hoa tri thức nhân loại. Xã hội đã, đang và sẽ tiếp tục lên án những học sinh đó.
Tôn sư trọng đạo là một truyền thống văn hoá vô cùng tốt đẹp của loài người.
Nếu trẻ em là tờ giấy trắng thì người cầm cây bút viết lên những tờ giấy trắng ấy những trang thẳng hàng, rõ nét, rõ chữ nhất chính là thầy cô giáo. Tôn trọng những người giữ vai trò truyền đạt tri thức nhân loại cho thế hệ sau là biểu hiện của tình yêu tri thức, của lòng ham học hỏi, của ý chí và khát vọng vươn lên cuộc sống tốt đẹp hơn. Vì thế “tôn sư” không chỉ là vấn đề tôn trọng, kính yêu người làm nghề dạy học mà còn là biểu hiện của tình yêu tri thức, biểu hiện của văn minh, tiến bộ.
“Đạo” cũng không chỉ dừng lại ở đạo làm trò, ở những hình thức, thái độ ứng xử với người thầy mà còn là cả vấn đề đạo đức xã hội. Đó là đạo làm người, là đạo học ở đời. Trọng đạo là coi trọng sự hiểu biết, coi trọng tinh thần ham học hỏi, đề cao truyền thống ham học.
Tôn sư trọng đạo là một truyền thống đạo đức vô cùng tốt đẹp. Đứng trước những hiện tượng đáng suy nghĩ hiện nay về vấn đề đạo đức học đường,
chúng ta cần phải có những hoạt động cần thiết để nhắc nhở mỗi người nhìn lại thái độ và cách ứng xử của mình đối với những người làm thầy trong xã hội này.
Tôn sư trọng đạo cần phải được quan tâm hơn nữa.Để xã hội ngày càng văn minh con người ngày càng phải chú ý đến chuyện học hành, tiếp thu tri thức. Vì thế, vai trò của người thầy trong xã hội hiện đại đã thay đổi, từ người truyền đạt tri thức đã chuyển thành người dẫn dắt học sinh tìm ra con đường đến với tri thức.
Vai trò của người thầy ít nhiều thay đổi nhưng vị trí của người thầy thì không hề suy giảm. Thầy vẫn là thầy và ngày càng quan trọng hơn. Vì vậy, dù xã hội có đi đến đâu, xã hội ấy vẫn có những người muốn học và vẫn có những người thực hiện nhiệm vụ dạy bảo người đi sau.
Trong cuộc sống ngày nay, khi mà vấn đề học hành ngày càng phức tạp và sự xuống cấp về đạo đức xã hội đang khiến nhiều người có lương tâm trách nhiệm phải quan tâm suy nghĩ thì vấn đề “tôn sư trọng đạo” càng phải tiếp tục phát huy hơn nữa.